<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Garder mémoire &#8211; Mémoire Juive &amp; éducation</title>
	<atom:link href="https://memoirejuive.fr/garder-memoire/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://memoirejuive.fr</link>
	<description>Ce site est dédié à Miryam, Aron, Lucien Natanson...</description>
	<lastBuildDate>Mon, 19 Oct 2026 06:51:42 +0000</lastBuildDate>
	<language>fr-FR</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/Logo-MemoireJuive-DEUX-LIGNES-trans-150x142.png</url>
	<title>Garder mémoire &#8211; Mémoire Juive &amp; éducation</title>
	<link>https://memoirejuive.fr</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Les enfants de bourreaux sont aussi des victimes</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/les-enfants-de-bourreaux-sont-aussi-des-victimes/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 08 May 2025 11:42:03 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aujourd'hui]]></category>
		<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[Littérature, art, philosophie de la Shoah]]></category>
		<category><![CDATA[bourreaux]]></category>
		<category><![CDATA[criminels nazis et complices]]></category>
		<category><![CDATA[culpabilité]]></category>
		<category><![CDATA[deuil]]></category>
		<category><![CDATA[enfants]]></category>
		<category><![CDATA[famille]]></category>
		<category><![CDATA[Martin Bormann]]></category>
		<category><![CDATA[Milice]]></category>
		<category><![CDATA[psychanalyse]]></category>
		<category><![CDATA[Ravensbrück]]></category>
		<category><![CDATA[victimes]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=12117</guid>

					<description><![CDATA[Les enfants de bourreaux sont aussi des victimes est un article de Madeleine Natanson, paru dans la revue Imaginaire et Inconscient &#160;« La liberté pour nous sera d’abord de pouvoir pleurer&#160;» Élie Wiesel Les guerres, les génocides, les deuils, parsèment les sentiers de nos mémoires. La douleur des pères est reprise comme une dette par [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="has-base-color has-text-color has-link-color wp-elements-14 wp-block-paragraph"><mark style="background-color:#027575" class="has-inline-color has-custom-couleur-1-5-color">Les enfants de bourreaux sont aussi des victimes est un article de <strong>Madeleine Natanso</strong>n, paru dans la revue <em><a href="https://shs.cairn.info/revue-imaginaire-et-inconscient-2005-1-page-201?lang=fr" rel="nofollow noopener" target="_blank">Imaginaire et Inconscient</a></em></mark></p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="has-text-align-left has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong><mark style="background-color:rgba(0, 0, 0, 0)" class="has-inline-color has-custom-question-biblio-color">&nbsp;« La liberté pour nous sera d’abord de pouvoir pleurer&nbsp;»</mark></strong></p>



<p class="has-text-align-right has-small-font-size wp-block-paragraph"><strong><mark style="background-color:rgba(0, 0, 0, 0)" class="has-inline-color has-custom-question-biblio-color">Élie Wiesel</mark></strong></p>
</blockquote>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<div class="wp-block-rank-math-toc-block" id="rank-math-toc"><div>Sommaire</div><nav><ol><li><a href="#le-mal-du-passe-a-t-il-un-avenir">Le mal du passé a-t-il un avenir ?</a></li><li><a href="#du-secret-detat-au-secret-de-famille">Du secret d’état au secret de famille</a></li><li><a href="#laisse-moi-partir-mere-5">Laisse-moi partir mère [5]</a></li><li><a href="#souillure-et-culpabilite">Souillure et culpabilité</a></li><li><a href="#honore-ton-pere-et-ta-mere">Honore ton père et ta mère ?</a></li><li><a href="#limpensable-rencontre">L’impensable rencontre</a><ol><li><a href="#notes">Notes</a></li><li><a href="#bibliographie">Bibliographie</a></li></ol></li></ol></nav></div>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa1">Les guerres, les génocides, les deuils, parsèment les sentiers de nos mémoires. La douleur des pères est reprise comme une dette par les enfants, les petits-enfants des victimes, mais aussi des bourreaux – et l’actualité nous montre que la souffrance dans la chaîne générationnelle ne semble pas près de s’arrêter. Comment assumer la dette d’existence pour des enfants, des petits-enfants qui ont eu pour parents, pour grands-parents ceux qui étaient du côté des bourreaux&nbsp;? Pour anéantir cette dette, pour ne pas être jugé pour ses crimes, Goebbels a tué ses six enfants avant de se suicider&nbsp;!</p>



<h2 id="le-mal-du-passe-a-t-il-un-avenir" class="wp-block-heading"><strong>Le mal du passé a-t-il un avenir&nbsp;?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa2">J’ai reçu une jeune femme allemande, d’abord avec son mari français. Ils souhaitaient parler de difficultés dans leur couple et de leur désir d’enfant non réalisé. Ils racontèrent qu’à la fin de la dernière guerre, l’un et l’autre sortaient de l’adolescence. Leurs deux pères absents durant le conflit, le français prisonnier et l’allemand sur le front, venaient de rentrer dans leur foyer. Puis madame demanda à revenir seule. Elle parla alors de son père à la retraite, s’adonnant au jardinage et confia combien ses ongles sales, noirs, la dégoûtaient jusqu’à la nausée. Cette noirceur symbolisait une autre «&nbsp;noirceur&nbsp;». À 20 ans, dans la bibliothèque familiale, elle avait trouvé un livre dédicacé à son père par Hitler lui-même et découvert alors qu’il n’était pas un officier «&nbsp;ordinaire&nbsp;» de l’armée, comme elle le croyait, mais un SS qui avait eu des responsabilités dans un camp d’extermination. Elle parla alors de ses cauchemars d’enfant qui prennent un sens&nbsp;: elle s’y voyait écrasée par d’énormes bottes. «&nbsp;Comment ai-je pu aimer ce père&nbsp;?&nbsp;»</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa3">Helga M., une autre patiente, née en 1943, raconte des rêves où elle voyait «&nbsp;les fondations de sa maison constituées par un amas de crânes humains&nbsp;» alors qu’elle était censée ignorer tout du passé nazi de son père <a href="#re1no1">[1]</a>.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa4">Comment vivre cet état de fils ou de fille de bourreau&nbsp;? Comment transmettre la vie à son tour&nbsp;? Que risque-t-on de transmettre de ce fardeau&nbsp;?</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa5">Le pasteur Johannes Kulfus écrit&nbsp;: «&nbsp;C’était une forte tension de condamner tous les nazis à l’école et de se retrouver avec deux d’entre eux à table tous les jours. J’étais donc l’héritier d’authentiques nazis. <a href="#re2no2">[2]</a>&nbsp;»</p>



<h2 id="du-secret-detat-au-secret-de-famille" class="wp-block-heading"><strong>Du secret d’état au secret de famille</strong></h2>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Criminels, les enfants de criminels&nbsp;? Criminels d’être liés, par le seul hasard de leur naissance, à une tragédie initiée par leurs pères&nbsp;? Criminels d’être nés&nbsp;? Ou peut-on dire victimes&nbsp;? Prisonniers d’un passé qu’ils n’ont en rien forgé, torturés par des condamnations qui les englobent, englués dans cet immense «&nbsp;secret des familles&nbsp;» qu’ils doivent respecter sans parfois même être initiés&nbsp;» <a href="#re3no3">[3]</a>.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa7">Paul Fuks souligne combien le secret était nécessaire dans les dictatures pour que se dissimule le monstrueux derrière le visible&nbsp;: «&nbsp;Un voile épais de nuit et brouillard a entouré le projet d’extermination&nbsp;» <a href="#re4no4">[4]</a>. De l’idéologie monstrueuse, il ne fallait montrer que les beaux défilés d’hommes «&nbsp;sains&nbsp;», «&nbsp;purs&nbsp;»&nbsp;! Il le fallait pour assurer le refus du doute, pour récupérer l’enthousiasme afin de faire advenir le fanatisme et sa cruauté, pour que puisse fonctionner un idéal du moi sans critique.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa8">Alors, le totalitarisme détruisant le mystère de chaque être pour maintenir le secret d’État, celui-ci s’est infiltré peu à peu dans les familles. «&nbsp;L’histoire d’une guerre, écrit encore Johannes Kulfus, n’est pas uniquement une histoire politique, économique, sur les enjeux et les raisons qui ont déclenché la prise d’armes, l’attaque etc. La guerre est aussi une histoire de famille, peut-être même avant tout une histoire de famille&nbsp;». Si l’histoire se transmet dans les livres, par les cours des enseignants, elle pénètre avec ses souffrances à travers nos histoires de vie et leurs secrets. Ces secrets comportent d’abord une injonction à se taire, mais infiltrent les rapports humains du poids des douleurs passées infligées et subies. Quand le secret se découvre, la question de la transmission se pose de façon torturante. Parfois s’infiltrent des idées de vengeance d’avoir à accepter un tel héritage. La vengeance se révèle stérile et la stérilité dans la tradition biblique est signe de malédiction et redouble la douleur.</p>



<h2 id="laisse-moi-partir-mere-5" class="wp-block-heading"><strong>Laisse-moi partir mère</strong> <a href="#re5no5">[5]</a></h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa9">Helga Schneider pose dans son livre la question suivante&nbsp;: comment transmettre, à travers sa souffrance de petite fille abandonnée, la vérité sur sa mère&nbsp;?</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa10">«&nbsp;Aujourd’hui, je te revois mère, mais avec quels sentiments&nbsp;? Que peut éprouver une fille pour une mère qui a refusé de tenir son rôle de mère afin de rejoindre la scélérate organisation de Heinrich Himmler&nbsp;?&nbsp;» La mère d’Helga avait en effet quitté son foyer, non pas pour suivre un autre homme comme dans un divorce «&nbsp;ordinaire&nbsp;», mais pour s’engager dans les SS. Helga avait quatre ans&nbsp;!</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa11">«&nbsp;À Ravensbrück, elle avait collaboré à certaines expériences effectuées sur des détenus, puis avait suivi une formation pour futures gardiennes de camp d’extermination&nbsp;» (p. 26). Helga retrouve sa mère âgée vivant dans une maison de retraite. Elle questionne, questionne encore&nbsp;: «&nbsp;Je vis un atroce dédoublement. Une partie de moi est paralysée d’horreur; l’autre comme sous hypnose continue à demander, veut savoir&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa12">Le narcissisme blessé par l’abandon est exaspéré par la découverte du choix de la mère de donner la mort et non la vie, la souffrance et non la consolation. Éros ne se trouve-t-il pas alors dans un écart irrémédiable avec Thanatos&nbsp;?</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa13">Helga s’acharne à essayer de trouver chez sa mère l’expression d’un sentiment, d’un remords, d’un regret qui lui permettrait d’accéder elle-même à la compassion. «&nbsp;Je n’avais aucun droit de ressentir de la compassion, mon devoir était d’obéir. «<em>Fidélité et obéissance</em>», un point c’est tout. La fidélité est une grande valeur, sache-le. J’étais de la Waffen SS, moi&nbsp;! Je ne pouvais m’autoriser le sentimentalisme des gens ordinaires (p. 92-95). Face à ces «&nbsp;valeurs&nbsp;» perverties, l’idéal du moi faussé, Helga insiste&nbsp;: «&nbsp;Mais tu étais mère, tu avais deux enfants. Pendant qu’on poussait des enfants dans les chambres à gaz, tu ne pensais pas à nous&nbsp;? – Quel rapport&nbsp;? Mes enfants étaient aryens&nbsp;!&nbsp;»</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Rien dans la vie psychique ne peut se perdre, rien ne disparaît de ce qui s’est formé, tout est conservé de façon quelconque et peut reparaître dans certaines circonstances&nbsp;» écrivait Freud <a href="#re6no6">[6]</a>.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa15">Comment la petite fille, l’adolescente a-t-elle pu structurer surmoi et idéal du moi, comment parler à son fils, comment lui transmettre&nbsp;? En passant par le désir des parents, l’enfant se constitue en tant que fils ou fille, ce désir étant en conjonction avec la culture. Certains auteurs utilisent le concept d’«&nbsp;identification pré-primaire&nbsp;», marques antérieures à la naissance <a href="#re7no7">[7]</a>. Au moment de se situer dans la lignée générationnelle, d’envisager la construction d’un foyer avec des enfants, l’interrogation sur la mémoire, sur l’inscription d’une famille s’impose, impérieuse, douloureuse au point d’envisager parfois le refus d’enfant si un soutien n’intervient pas.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa16">L’écriture a joué pour Helga un rôle cathartique afin de lui permettre de parler, de transmettre à son fils. «&nbsp;Je me détourne, ma pensée va encore une fois aux victimes, à toutes les histoires que je connais, que j’ai lues, qu’on m’a racontées. Je pense aussi, mère, que c’est seulement en te haïssant que je serai enfin capable de m’arracher à tes racines. Mais je ne peux pas, je n’y arrive pas&nbsp;» (p. 105) Pourtant Helga ne parvient pas à dire&nbsp;: Mutti, maman. Devant la fragilité de la vieille femme, Helga se rend compte que&nbsp;: «&nbsp;Hier encore, je ressentais son absence comme une présence obsédante, sa présence est maintenant une irrévocable absence&nbsp;».</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;L’homme qui fait le mal est aussi digne de pitié que celui qui est la proie d’un mal&nbsp;» a écrit Platon <a href="#re8no8">[8]</a>.</p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa18">Elle éprouve de l’angoisse et en même temps la tendresse inassouvie de la petite fille blessée et elle en a honte. «&nbsp;Je lui avais pardonné le mal qu’elle nous avait fait à nous, à son mari, à ses enfants. Quant aux autres fautes dont elle s’était souillée, le droit de condamner ou de pardonner appartenait exclusivement à ses victimes&nbsp;». Mais de cette souillure les enfants des bourreaux ne restent-ils pas irrémédiablement marqués&nbsp;?</p>



<h2 id="souillure-et-culpabilite" class="wp-block-heading"><strong>Souillure et culpabilité</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa19">«&nbsp;La souillure est une contagion externe, la culpabilité au contraire a un accent nettement subjectif&nbsp;: son symbolisme est beaucoup plus intérieur, il dit la conscience d’être accablé par un poids qui écrase; il dit encore la morsure qui ronge du dedans, dans la rumination tout intérieure de la faute&nbsp;: ces deux métaphores du poids et de la morsure disent bien l’atteinte au niveau de l’existence&nbsp;» <a href="#re9no9">[9]</a>. La souillure d’une génération atteint les suivantes d’une marque de malheur et d’indicible culpabilité.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa20">«&nbsp;Le dégoût, la révulsion. Je ne suis pas heureux, ma vie est une souffrance grandement liée au passé&nbsp;» écrit un homme d’une soixantaine d’années, fils d’un milicien, au petit-fils d’un déporté assassiné dans un camp de la mort. «&nbsp;Votre père a souffert par ces hommes-là et j’ai souffert aussi&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa21">Une autre patiente, Véra a vu l’image de son père «&nbsp;héros&nbsp;» mort en Algérie «&nbsp;tomber dans un gouffre&nbsp;» en fouillant dans les lettres adressées à sa mère et en y découvrant la participation de son père aux séances de tortures. Elle se reproche alors sa dureté envers sa mère et son beau-père, n’ayant pu accepter que le «&nbsp;héros&nbsp;» soit remplacé par un homme «&nbsp;ordinaire&nbsp;» qui pourtant participait à une réparation familiale.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa22">Le malheur devient culpabilité. Celle-ci recouvre aussi l’aveu concernant le père nazi, la mère SS, le tortionnaire. «&nbsp;J’ai pu les aimer, je n’en avais pas le droit&nbsp;!&nbsp;» Dans la cure, ne s’agit-il pas de se représenter le malheur, non comme une faute, mais comme un réel à accepter comme il est&nbsp;? Peut-être, alors, selon le mot de Lytta Basset, peut-on parvenir à «&nbsp;se pardonner de s’être laissé imposer le mal que l’on a subi&nbsp;» <a href="#re10no10">[10]</a>.</p>



<h2 id="honore-ton-pere-et-ta-mere" class="wp-block-heading"><strong>Honore ton père et ta mère&nbsp;?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa23">Le surmoi exige-t-il d’aimer ses parents&nbsp;? Si l’on considère cette parole biblique pour en tirer, selon l’expression de Daniel Sibony <a href="#re11no11">[11]</a>, «&nbsp;le noyau éthique du point de vue de l’être&nbsp;», on peut déborder le cadre moral pour faire lien et indiquer la façon dont on se représente à l’être, au monde et aux autres.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa24">En fait, il n’est pas dit d’aimer mais de respecter c’est-à-dire, si l’on se réfère au texte hébreu, de leur donner du «&nbsp;poids&nbsp;». Le texte fait coupure entre les générations, d’abord en séparant père et mère, il ne s’agit pas «&nbsp;des parents&nbsp;». Rendre à chacun son poids, son histoire. Les respecter, c’est pouvoir s’en éloigner, ne pas se soumettre, mais connaître leurs histoires pour pouvoir prendre un autre chemin. La plupart des thérapies ne consistent-elles pas à laisser aux parents leur poids, à cesser de prendre ce poids sur soi&nbsp;? On comprend mieux alors le texte «&nbsp;pour que tes jours (et non pas les leurs) soient plus longs. Choisir une vie qui ne sera pas chargée des angoisses et des fautes de la génération précédente dont, cependant, elle gardera mémoire afin de transmettre à son tour la vie. «&nbsp;Les respecter, écrit Daniel Sibony, c’est se préserver du sacrifice, de l’état sacrificiel&nbsp;» <a href="#re12no12">[12]</a>.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa25">Sans doute les enfants comme Helga ont dû faire un long et douloureux cheminement pour parvenir à ce respect-là, pour déposer leur fardeau.</p>



<h2 id="limpensable-rencontre" class="wp-block-heading"><strong>L’impensable rencontre</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa26">Pendant près de trois ans, un psychologue israélien Dan Bar On a préparé une rencontre entre des enfants de nazis et des enfants de victimes de la Shoah. Ceux-ci, avec les enfants de criminels, sont allés – ensemble – à Auschwitz, à Dachau, à Yad Vashem.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa27">Certains des enfants de bourreaux ont pu dire&nbsp;: «&nbsp;[…] ce qui mine et détruit à l’intérieur de soi; et le dire devant eux, car il n’y avait qu’eux qui pouvaient nous donner la permission de parler et de pleurer. Il n’y avait qu’eux qui pouvaient apaiser cette culpabilité dans laquelle on s’enlisait. Continuer d’aimer des parents impliqués dans «&nbsp;tout ça&nbsp;» ne faisait-il pas de nous des complices&nbsp;? Complices contre notre gré, mais aussi coupables&nbsp;? Que faire&nbsp;? Traîner notre honte de ce pays, notre colère qu’on nous ait légué «&nbsp;ça&nbsp;», notre douleur d’être nés «&nbsp;là&nbsp;», de ces gens-là&nbsp;? Une fille de rescapés m’a pris la main en me disant qu’un enfant avait le droit d’aimer ses parents. Un allemand n’aurait jamais pu me dire cela. Cela m’a sauvée. (Nathalie F)</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa28">Du côté des victimes, la question pouvait être celle d’un sentiment de trahison&nbsp;: «&nbsp;Est-ce que je trompe la confiance des miens&nbsp;?&nbsp;» Les points communs se sont révélés autour du problème des racines, celles qui manquent avec la disparition des grands-parents, celles que l’on rejette car ressenties comme empoisonnées entraînant parfois l’effroi «&nbsp;à l’idée d’avoir des enfants&nbsp;». Pourtant malgré des drames, des colères, des réticences, ces rencontres semblent avoir apaisé ceux qui ont pu y participer comme aucune thérapie n’avait pu le faire, en les aidant à devenir des passeurs de mémoire. «&nbsp;Je suis si contente que la haine de mon père ne vous ait pas empêché de naître&nbsp;» a dit une fille de nazi à une fille de rescapé. «&nbsp;Nous pleurions tous ensemble.&nbsp;»</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="pa29">Le fils de Martin Bormann prépare pour les professeurs allemands, des textes nazis (dont les lettres de son père) pour un travail sur la propagande à travers la manipulation et la perversion de la langue. Des psychologues animent des séminaires pour des psychothérapeutes sur le difficile abord de la Shoah. Si chaque histoire est unique, le travail de mémoire requiert un effort collectif. C’est seulement à partir de ce travail qu’une restauration de l’estime de soi, une redécouverte de l’idéal du moi, une restructuration de la psyché peut advenir patiemment, dépassant la honte et la haine.</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Je regarde ses yeux confiants qui se réfléchissent dans les miens et je me dis&nbsp;: «&nbsp;Non, je ne la hais pas. Simplement, je ne l’aime pas&nbsp;» <a href="#re13no13">[13]</a>.<br>«<em>Laisse-moi partir, mère&nbsp;»</em></p>
</blockquote>



<p class="wp-block-paragraph">Garde le poids qui est le tien.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph">Ce texte est tiré du livre « Etre victime<br>&#8230; et après ? » &gt; le consulter sur le site <a href="https://shs.cairn.info/revue-imaginaire-et-inconscient-2005-1?lang=fr" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">Cairn.info</a></p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h5 id="notes" class="wp-block-heading has-medium-font-size">Notes</h5>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-15 wp-block-paragraph" id="re1no1"><strong>[1] </strong>Cojean A., Enquête, in <em>Le Monde</em>, 27 avril 1995.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-16 wp-block-paragraph" id="re2no2"><strong>[2]</strong> Kulfus J. (juin 2004) Planter sa graine de paix, in <em>Parole protestante de Basse Normandie</em>.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-17 wp-block-paragraph" id="re3no3"><strong>[3] </strong>Cojean A., op. cit.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-18 wp-block-paragraph" id="re4no4"><strong>[4] </strong>Fuks P. (2004) Sur quelques aspects du monstrueux dans l’histoire du XX<sup>e</sup> siècle et leurs représentations, in <em>Imaginaire &amp; inconscient</em>, n°13.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-19 wp-block-paragraph" id="re5no5"><strong>[5]</strong> Schneider H. (2002) <em>Laisse-moi partir, mère</em>. Robert Laffont&nbsp;: Paris.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-20 wp-block-paragraph" id="re6no6"><strong>[6]</strong> Freud S. (1979) <em>Malaise dans la civilisation</em>. P.U.F.&nbsp;: Paris. p.&nbsp;11.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-21 wp-block-paragraph" id="re7no7"><strong>[7]</strong> Cette notion a été développée notamment par des psychanalystes argentins à propos des enfants kidnappés par les bourreaux de leurs parents et élevés comme leurs propres enfants. <em>Journal de psychanalyse de l’enfant</em>, n°&nbsp;9, Traumatismes.<a href="https://shs.cairn.info/revue-imaginaire-et-inconscient-2005-1-page-201?lang=fr#re8no8" rel="nofollow noopener" target="_blank">[8]</a><em>Les lois</em>, 731.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-22 wp-block-paragraph" id="re9no9"><strong>[9]</strong> Ricœur P. (1965) <em>Le conflit des interprétations</em>. Seuil&nbsp;: Paris. Ricœur P. (2004) <em>Le mal.</em> Labor et fides&nbsp;: Genève.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-23 wp-block-paragraph" id="re10no10"><strong>[10]</strong> Basset L. (1995) <em>Le pardon originel</em>. Labor et fides&nbsp;: Genève. p.&nbsp;438.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-24 wp-block-paragraph" id="re11no11"><strong>[11] </strong>Sibony D. (1992) <em>Les trois monothéismes</em>. Seuil.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-25 wp-block-paragraph" id="re12no12"><strong>[12] </strong>Sibony D., <em>Ibid</em>.</p>



<p class="has-secondary-color has-text-color has-link-color wp-elements-26 wp-block-paragraph" id="re13no13"><strong>[13] </strong>Schneider H. (2002) <em>Laisse-moi partir, mère</em>. Robert Laffont&nbsp;: Paris. p.&nbsp;190.</p>



<h5 id="bibliographie" class="wp-block-heading has-medium-font-size">Bibliographie</h5>



<ul class="wp-block-list">
<li>COJEAN A., Enquête, in <em>Le Monde</em>, 27 avril 1995.</li>



<li>FREUD S. (1985) <em>Deuil et mélancolie</em>. Gallimard&nbsp;: Paris.</li>



<li>FREUD S. (1985) <em>L’Inquiétante étrangeté et autres essais.</em> Gallimard&nbsp;: Paris.</li>



<li>FREUD S. (1981) Au-delà du principe de plaisir, in <em>Essais de psychanalyse</em>, Petite Bibliothèque Payot&nbsp;: Paris.</li>



<li>FREUD S. (1981) Considérations actuelles sur la guerre et sur la mort, in <em>Essais de psychanalyse</em>, Petite Bibliothèque Payot&nbsp;: Paris.</li>



<li>FREUD S. (1979) <em>Malaise dans la civilisation.</em> P.U.F.&nbsp;: Paris.</li>



<li>NATANSON D. (2002) <em>Dernières nouvelles de l’absence</em>. Le décaèdre.</li>



<li>NATANSON D. (2002)<em> J&rsquo;enseigne avec l&rsquo;Internet la Shoah et les crimes nazis</em>, C.R.D.P. de Bretagne.</li>



<li>RICŒUR P. (1965) <em>Le conflit des interprétations</em>. Seuil&nbsp;: Paris.</li>



<li>RICŒUR P. (2004) <em>Le mal</em>. Labor et fides. Genève.</li>



<li>SCHNEIDER H. (2002) <em>Laisse-moi partir, mère</em>. Robert Laffont&nbsp;: Paris.</li>



<li>SIBONY D. (1992) <em>Les trois monothéismes</em>. Seuil.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Une sculpture pour évoquer le convoi n°37</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/une-sculpture-pour-evoquer-le-convoi-n37/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 08 Nov 2024 09:22:11 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aujourd'hui]]></category>
		<category><![CDATA[Auschwitz]]></category>
		<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[Littérature, art, philosophie de la Shoah]]></category>
		<category><![CDATA[convois]]></category>
		<category><![CDATA[Paris]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=10730</guid>

					<description><![CDATA[Denis Galbadon a exposé au Salon d&#8217;Automne, Paris 2024, une sculpture à la quelle il a donné le nom suivant : Auschwitz, Convoi N°37, 25 septembre 1942. Cette œuvre est dédiée à Madeleine et Jacques Natanson dont l&#8217;artiste a été l&#8217;élève.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Denis Galbadon </strong>a exposé au Salon d&rsquo;Automne, Paris 2024, une sculpture à la quelle il a donné le nom suivant :</p>



<h2 class="wp-block-heading has-text-align-center"><strong><mark style="background-color:#fff233" class="has-inline-color has-custom-t-moignage-color">Auschwitz, Convoi N°37,</mark></strong><br><strong><mark style="background-color:#fff233" class="has-inline-color has-custom-t-moignage-color"> 25 septembre 1942</mark></strong>.</h2>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="1024" height="1024" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-1024x1024.jpg" alt="Sculpture de Galbaldon. Auschwitz, Convoi N° 37, 25 septembre 1942. " class="wp-image-10731" title="Une sculpture pour évoquer le convoi n°37 1" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-1024x1024.jpg 1024w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-300x300.jpg 300w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-150x150.jpg 150w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-768x768.jpg 768w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-1536x1536.jpg 1536w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/11/Sculpture-de-Galbaldon-Auschwitz-2-2048x2048.jpg 2048w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">Cette œuvre est dédiée à Madeleine et Jacques Natanson dont l&rsquo;artiste a été l&rsquo;élève.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/liste-alphabetique-du-convoi-n37/">Convoi n°37</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/en-memoire/">L&rsquo;histoire de la famille Natanson</a></div>
</div>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>L&#8217;extrême droite aux portes du pouvoir aux élections législatives de 2024</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/lextreme-droite-aux-portes-du-pouvoir-aux-elections-legislatives-de-2024/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 29 Jun 2024 12:50:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aujourd'hui]]></category>
		<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[Littérature, art, philosophie de la Shoah]]></category>
		<category><![CDATA[Drancy]]></category>
		<category><![CDATA[extrême-droite]]></category>
		<category><![CDATA[Klarsfeld]]></category>
		<category><![CDATA[Klaus Barbie]]></category>
		<category><![CDATA[Textes et témoignages]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=10625</guid>

					<description><![CDATA[Un article du journal Le Télégramme donne le point de vue d&#8217;une rescapée d&#8217;Auschwitz Les élections européennes de 2024 en France, puis les élections législatives donnent une certaine avance au parti d&#8217;extrême droite Rassemblement national.Dans ces circonstances, la majorité des Juifs de France appelle à faire barrage au fascisme de l&#8217;extrême droite, xénophobe, sexiste, raciste [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-group plus has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<p class="wp-block-paragraph">Un article du journal <em>Le Télégramme</em> donne le point de vue d&rsquo;une rescapée d&rsquo;Auschwitz</p>
</div>



<p class="wp-block-paragraph">Les élections européennes de 2024 en France, puis les élections législatives donnent une certaine avance au parti d&rsquo;extrême droite Rassemblement national.<br>Dans ces circonstances, la majorité des Juifs de France appelle à faire barrage au fascisme de l&rsquo;extrême droite, xénophobe, sexiste, raciste et anti-LGBT.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Cependant, une personnalité importante, Serge Klarsfeld, qui fut un chasseur de nazis et contribua à l&rsquo;arrestation de <a href="https://memoirejuive.fr/klaus-barbie/" data-type="link" data-id="https://memoirejuive.fr/klaus-barbie/">Klaus Barbie</a>, a considéré que le RN était un parti « pro-juif » et pourrait voter pour lui. Sans doute Serge Klarsfeld, qui est très favorable à la politique de l’État d&rsquo;Israël, a-t-il été choqué par le choix fait par la Gauche de soutenir les droits du peuple palestinien, menacé à Gaza d&rsquo;un génocide par l&rsquo;action de l&rsquo;armée israélienne.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dans l&rsquo;article qui suit, Denise Toros-Marter, déportée à Auschwitz à l&rsquo;âge de 16 ans, réagit :</p>



<div class="wp-block-group has-custom-fond-background-color has-background has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<h2 class="wp-block-heading p has-custom-fond-background-color has-background">«&nbsp;On ne vote pas pour l’extrême droite, voilà&nbsp;!&nbsp;»&nbsp;: l’appel d’une rescapée d’Auschwitz avant les législatives</h2>



<p class="has-custom-fond-background-color has-background wp-block-paragraph">Le 28 juin 2024 </p>



<p class="has-custom-fond-background-color has-background wp-block-paragraph">Denise Toros-Marter, rescapée d’Auschwitz à 16 ans, a lancé un appel à voter aux élections législatives contre l’extrême droite et ses «&nbsp;relents antisémites et xénophobes&nbsp;».</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img decoding="async" width="960" height="600" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/Memorail-Drancy.png" alt="Contre l’extrême droite aux élections législatives 2024. Denise Toros-Marter, rescapée d’Auschwitz, contre l’extrême droite et ses « relents antisémites et xénophobes " class="wp-image-10626" title="L&#039;extrême droite aux portes du pouvoir aux élections législatives de 2024 2" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/Memorail-Drancy.png 960w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/Memorail-Drancy-300x188.png 300w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/Memorail-Drancy-768x480.png 768w" sizes="(max-width: 960px) 100vw, 960px" /><figcaption class="wp-element-caption">« La communauté juive actuelle est peut-être composée de beaucoup de rapatriés d’Algérie qui n’ont pas connu l’occupation, l’internement, la déportation, la solution finale », déclare Denise Toros-Marter, rescapée d’Auschwitz. (Photo Boris Horvat/AFP)</figcaption></figure>



<p class="has-custom-fond-background-color has-background wp-block-paragraph">« J’ai été déportée à Auschwitz, j’ai perdu toute ma famille, mon père, ma mère et ma grand-mère qui ont été gazés et c’est évident que les histoires qui risquent de se répéter avec la poussée de l’extrême droite, ça m’inquiète beaucoup », commence Denise Toros-Marter, 96 ans et présidente depuis près de 40 ans de l’Amicale des déportés d’Auschwitz Marseille-Provence, interrogée par l’AFP.</p>



<h3 class="wp-block-heading">«&nbsp;Pour nous, c’est inquiétant&nbsp;»</h3>



<p class="wp-block-paragraph">En France, il reste «&nbsp;peut-être 80, 90&nbsp;» rescapés du camp d’extermination nazi d’Auschwitz-Birkenau et, «&nbsp;pour nous, c’est inquiétant de voir cette poussée vers le Front National qui, bon, tout en étant plus ou moins édulcoré par rapport à l’ancien FN, a quand même des relents qui nous rappellent l’antisémitisme et la xénophobie&nbsp;». Alors, cette semaine, Denise Toros-Marter a accepté de prendre la parole pour dire&nbsp;: «&nbsp;On ne vote pas pour l’extrême droite, voilà&nbsp;!&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph">Mardi, le quotidien régional La Provence publiait <a href="https://www.laprovence.com/article/politique/37414552832030/face-au-rn-je-voterai-a-gauche-linterview-de-l-ancienne-deportee-denise-toros-marter" rel="nofollow noopener" target="_blank">son interview</a> pour accompagner un article sur une possible tentation chez des juifs de Marseille, deuxième communauté juive de France et troisième d’Europe, de voter RN. «&nbsp;Je vois que les gens sont déçus actuellement et cherchent une bouée de secours, peut-être, et ils croient la trouver dans le Front national&nbsp;», analyse celle qui a témoigné toute sa vie auprès de lycéens et a publié le livre «&nbsp;J’avais seize ans à Pitchipoï&nbsp;», un mot qui dans la culture yiddish désigne un «&nbsp;petit village imaginaire&nbsp;» et s’est avéré être Auschwitz…<a href="https://www.letelegramme.fr/elections/legislatives/direct-legislatives-2024-macron-denonce-larrogance-du-rn-qui-selon-lui-se-partage-deja-les-postes-du-gouvernement-6614317.php" rel="nofollow noopener" target="_blank"></a></p>



<p class="wp-block-paragraph">En 2005, elle avait raconté à l’AFP comment, en janvier 1945, elle avait été sauvée par l’arrivée des Russes. Après huit mois passés dans ce camp, elle pesait 32 kilos, gisait sur un lit, les pieds gelés. Elle devra sa survie à l’intervention d’un médecin.</p>



<p class="wp-block-paragraph">« La communauté juive actuelle est peut-être composée de beaucoup de rapatriés d’Algérie qui n’ont pas connu l’occupation, l’internement, la déportation, la solution finale. Et, par crainte d’un débordement à gauche peut-être, d’un mécontentement de la politique du gouvernement actuel et de l’antisémitisme et de la xénophobie qui peut se propager, votent pour le Front national », avance cette figure de la mémoire qui donnera à la rentrée son nom à une école de la deuxième ville de France.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Serge Klarsfeld «&nbsp;tombe dans un piège&nbsp;»</h3>



<p class="has-custom-fond-background-color has-background wp-block-paragraph">En revanche, la position de Serge Klarsfeld, elle n’arrive pas à la comprendre. Comment ce défenseur inlassable de la cause des déportés juifs de France peut-il dire qu’il votera au centre mais qu’en cas de duel entre le Rassemblement national et La France insoumise, il voterait sans «&nbsp;hésitation&nbsp;» pour le RN, qui a «&nbsp;fait sa mue&nbsp;» et «&nbsp;soutient les Juifs&nbsp;» face à LFI qui serait, selon lui, «&nbsp;résolument antijuif&nbsp;»&nbsp;? Une accusation vivement contestée par le parti de Jean-Luc Mélenchon.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Je lui ai envoyé un mail lundi, en lui demandant des explications sur sa position&nbsp;», «&nbsp;des éclaircissements sur son attitude&nbsp;», mais sur «&nbsp;un ton très amical, vu son parcours et son passé&nbsp;», raconte Denise Toros-Marter, qui connait personnellement le couple Klarsfeld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">« Je suis perplexe sur sa position : est-ce que c’est un recours contre l’extrême gauche ? Mais ce n’est pas pour autant valable pour abonder vers l’extrême droite », « il tombe dans un piège ».</p>



<p class="has-text-align-left carte has-base-background-color has-background wp-block-paragraph" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--30);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--30)">Pour aller plus loin :</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Les Archives de l&rsquo;INA retracent l&rsquo;évolution de Serge Klarsfeld, qui autrefois demandait l&rsquo;interdiction du Front National, et valide aujourd&rsquo;hui le vote pour le Rassemblement national : <strong><a href="https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/serge-klarsfeld-rassemblement-national-front-national-antisemitisme" rel="nofollow noopener" target="_blank">Serge Klarsfeld et le Front national&nbsp;: du combat à la validation</a></strong></li>



<li>Un article de la revue <em>Philosophie magazine</em> : <a href="https://www.philomag.com/articles/le-rn-toujours-antisemite" data-type="link" data-id="https://www.philomag.com/articles/le-rn-toujours-antisemite" rel="nofollow noopener" target="_blank"><strong>Le RN toujours antisémite ?</strong></a></li>



<li>Un texte assez violent contre la position de Serge Klarsfeld, par l&rsquo;Association des amis de Maurice Rajsfus, qui, adolescent, avait échappé à la Rafle du Vél&rsquo; d&rsquo;hiv&rsquo; : <a href="https://www.mauricerajsfus.org/2024/06/19/communique-de-presse-du-19-juin-2024/" rel="nofollow noopener" target="_blank"><strong>Les Klarsfeld persistent et signent dans l’ignominie</strong> </a></li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Des survivants de l’Holocauste mettent les jeunes en garde contre l’extrême droite</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/des-survivants-de-lholocauste-mettent-les-jeunes-en-garde-contre-lextreme-droite/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 05 Jun 2024 11:23:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Aujourd'hui]]></category>
		<category><![CDATA[Après les camps]]></category>
		<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[Berlin]]></category>
		<category><![CDATA[extrême-droite]]></category>
		<category><![CDATA[racisme]]></category>
		<category><![CDATA[survivants]]></category>
		<category><![CDATA[tatouage]]></category>
		<category><![CDATA[Textes et témoignages]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=10559</guid>

					<description><![CDATA[(Article paru dans le journal belge Le Devoir, le 5 juin 2024) «&#160;Nous n’avons pas pu l’empêcher à l’époque. Mais vous pouvez le faire aujourd’hui&#160;»&#160;: des survivants de l’Holocauste ont appelé mardi les jeunes électeurs à entraver la montée de l’extrême droite lors des élections européennes cette semaine. «&#160;Pour des millions d’entre vous, les élections [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">(Article paru dans le journal belge <em>Le Devoir</em>, le 5 juin 2024)</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="1024" height="655" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/EvaUmlauf-1024x655.png" alt="Des survivants de l&#039;holocauste témoignent : Photo Eva Umlauf, 81 ans témoigne" class="wp-image-10560" title="Des survivants de l’Holocauste mettent les jeunes en garde contre l’extrême droite 3" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/EvaUmlauf-1024x655.png 1024w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/EvaUmlauf-300x192.png 300w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/EvaUmlauf-768x492.png 768w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/EvaUmlauf-1536x983.png 1536w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/EvaUmlauf.png 1656w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">Eva Umlauf, 81 ans, survivante du camp de concentration d’Auschwitz, lors de la conférence de presse tenue à Berlin, mardi, en réponse à la montée de l’extrême droite en Allemagne et en Europe. <sup>(Photo: Ralf Hirschberger, AFP)</sup></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Nous n’avons pas pu l’empêcher à l’époque. Mais vous pouvez le faire aujourd’hui&nbsp;»&nbsp;: des survivants de l’Holocauste ont appelé mardi les jeunes électeurs à entraver la montée de l’extrême droite lors des élections européennes cette semaine.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Pour des millions d’entre vous, les élections européennes sont les premières de votre vie. Pour beaucoup d’entre nous, ce pourrait être la dernière&nbsp;», ont écrit les huit hommes et femmes âgés de 81 à 102&nbsp;ans dans une lettre ouverte dévoilée lors d’une conférence de presse à Berlin.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ce scrutin, qui se tient du 6 au 9&nbsp;juin dans les différents pays du bloc, devrait être marqué par un important virage à droite dans de nombreux pays, les partis populistes de droite radicale gagnant des voix et des sièges dans l’ensemble de l’Union européenne selon les sondages.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En Allemagne, le parti Alternative pour l’Allemagne (AfD) est crédité d’environ 15&nbsp;% des suffrages.</p>



<h4 class="wp-block-heading">«&nbsp;Points communs&nbsp;» avec les nazis</h4>



<p class="wp-block-paragraph">En dépit d’une érosion liée à une série de scandales, un tel score signifierait une progression pour la formation par rapport au scrutin de 2019 (11&nbsp;%).</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ruth Winkelmann, 95&nbsp;ans, déclare avoir signé la lettre «&nbsp;parce que l’AfD devient trop forte&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ce parti a «&nbsp;pas mal de points communs&nbsp;» avec les nazis des années&nbsp;1930, qui étaient eux aussi «&nbsp;contre les autres personnes, qui sont différentes&nbsp;», estime-t-elle auprès de l’AFP.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Née d’un père juif et d’une mère protestante qui s’est convertie au judaïsme pour l’épouser, M<sup>me</sup>&nbsp;Winkelmann se souvient avoir vu les vitrines brisées des magasins juifs sur le chemin de l’école lorsqu’elle était enfant dans le Berlin des années&nbsp;1930.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Après la déportation de son père à Auschwitz en 1943, elle s’est cachée avec sa mère et sa soeur dans un abri de jardin.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Lorsque la guerre s’est enfin terminée, je suis tombée dans les bras de ma mère et nous avons crié de joie&nbsp;: Nous avons survécu, maintenant nous sommes libres&nbsp;!&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph">Walter Frankenstein, 99&nbsp;ans, établit aussi un parallèle entre le climat politique actuel et celui des années&nbsp;1930, avec «&nbsp;un gouvernement démocratique faible et un parti qui ralliait les mécontents&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maçon de formation, il a été enrôlé dans le travail forcé. Son épouse Léonie et lui ont pu entrer dans la clandestinité avec leurs deux jeunes enfants et ont survécu aux derniers jours de la guerre, fin avril 1945, dans un bunker public.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Défendre la démocratie, encore et encore</h4>



<p class="wp-block-paragraph">Les jeunes d’aujourd’hui ne doivent pas se contenter de dire&nbsp;: «&nbsp;je ne sais pas pour qui voter, alors je n’irai pas du tout&nbsp;», dit-il dans un message vidéo pré-enregistré.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;C’est la pire chose à faire. Notre démocratie doit être défendue encore et encore&nbsp;», a-t-il insisté.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="729" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/WalterFrankenstein-1024x729.png" alt="Des survivants de l&#039;holocauste témoignent. Photo de Walter Frankenstein. Il s’exprime sur la montée de l’extrême droite" class="wp-image-10561" title="Des survivants de l’Holocauste mettent les jeunes en garde contre l’extrême droite 4" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/WalterFrankenstein-1024x729.png 1024w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/WalterFrankenstein-300x214.png 300w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/WalterFrankenstein-768x547.png 768w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2024/06/WalterFrankenstein.png 1500w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">Walter Frankenstein s’exprime sur la montée de l’extrême droite et sur l’avenir de la démocratie dans un message pré-enregistré durant la conférence de presse tenue par des survivants de l’Holocauste. L’homme de 99&nbsp;ans, enrôlé dans le travail forcé par les nazis, fait partie des signataires d’une lettre ouverte appelant les jeunes à voter contre la résurgence de l’extrême droite. <sup>(Photo: Ralf Hirschberger AFP)<br></sup></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">L’appel intervient aussi alors que l’Alternative pour l’Allemagne jouit d’une popularité grandissante auprès des jeunes, qui pourront voter dès 16&nbsp;ans en Allemagne pour cette élection.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Une enquête parue en avril a révélé qu’il était désormais le parti favori des 14-29&nbsp;ans avec 22&nbsp;% d’intentions de vote, soit le double d’il y a deux ans.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Eva Umlauf, 81&nbsp;ans, avait deux ans lorsqu’elle et sa mère ont été libérées d’Auschwitz.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Elles sont arrivées au camp en novembre 1944 en provenance de Slovaquie, quelques jours seulement après que les nazis eurent cessé de gazer à mort les prisonniers.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Je porte le numéro qui a été gravé sur mon avant-bras à Auschwitz en souvenir, en souvenir d’une autre époque. Un temps qui ne doit pas se reproduire&nbsp;», a-t-elle dit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Leon Weintraub, 98&nbsp;ans, qui a passé la majeure partie de sa jeunesse dans plusieurs camps de concentration, a mis aussi en garde contre le risque d’une histoire qui se répète.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;Quatre de mes proches parents sur cinq ont été assassinés. C’est la conséquence… de ces pensées radicales, du mépris des autres, de la xénophobie&nbsp;», a-t-il déclaré.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Une étude réalisée en janvier par la Claims Conference, une organisation qui cherche à obtenir des dommages et intérêts pour les survivants de l’Holocauste, a révélé que leur nombre dans le monde s’était réduit à 245&nbsp;000, avec un âge médian de 86&nbsp;ans.</p>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://www.ledevoir.com/monde/europe/814239/survivants-holocauste-mettent-jeunes-garde-contre-extreme-droite" rel="nofollow noopener" target="_blank">L&rsquo;article sur le site LeDevoir</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/liste-de-temoignages/">Liste de Témoignages</a></div>
</div>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>« Les justes qui m’ont aidé&#160;»</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/les-justes-qui-mont-aide/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 12 Dec 2023 07:49:36 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ils ont sauvé des Juifs]]></category>
		<category><![CDATA[En mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[En Mémoire en français]]></category>
		<category><![CDATA[Les Justes]]></category>
		<category><![CDATA[Textes et témoignages]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=10314</guid>

					<description><![CDATA[&#160; &#160;&#160; Voici le témoignage de mon père, Jacques Natanson, sur la manière dont il fut sauvé par des religieux, bénédictins et dominicains. Les Justes cités lui sauvèrent la vie.. Les Justes qui sauvèrent la vie de Jacques Natanson Paris-Brive&#160; En juin 1940, j’avais presque 17 ans et je devais passer le bac. Au lieu [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-group it has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph">&nbsp; &nbsp;&nbsp; Voici le témoignage de mon père, Jacques Natanson, sur la manière dont il fut sauvé par des religieux, bénédictins et dominicains. Les Justes cités lui sauvèrent la vie..</p>
</div>



<div class="wp-block-rank-math-toc-block" id="rank-math-toc"><div><strong>Sommaire</strong></div><nav><ol><li class=""><a href="#l">Les Justes qui sauvèrent la vie de Jacques Natanson</a><ol><li class=""><a href="#paris-brive">Paris-Brive </a></li><li class=""><a href="#toulouse">Toulouse</a></li><li class=""><a href="#il-preta-son-identite">Il prêta son identité</a></li><li class=""><a href="#saint-maximin">Saint-Maximin</a></li><li class=""><a href="#la-sainte-baume">La Sainte-Baume</a></li></ol></li></ol></nav></div>



<h2 class="wp-block-heading" id="l">Les Justes qui sauvèrent la vie de Jacques Natanson</h2>



<div class="wp-block-group t has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<h3 class="wp-block-heading" id="paris-brive" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30)">Paris-Brive&nbsp; </h3>
</div>



<p class="wp-block-paragraph">En juin 1940, j’avais presque 17 ans et je devais passer le bac. Au lieu de cela, la session du bac ayant été annulée, j&rsquo;ai quitté Paris sur le conseil de mon père, pour gagner <strong>Brive-la-Gaillarde</strong> où habitait <strong>Madame Chapelle</strong>, femme du maire radical socialiste, cliente et amie de <a href="file:///Users/videodesign/Library/Containers/com.apple.mail/Data/Library/Mail%20Downloads/0FD097E4-7E50-454A-89D7-B66AA5031F63/aron.htm">mon père</a>.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Je logeai chez elle jusqu’en octobre 1941 et j’y passai mon bac, à l’école Bossuet.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<h3 class="wp-block-heading" id="toulouse" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--30);margin-bottom:0">Toulouse</h3>
</div>



<figure class="wp-block-image alignright size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="480" height="319" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/institut.jpg" alt=" L&#039;Institut Catholique de Toulouse" class="wp-image-10319" style="width:244px;height:auto" title="« Les justes qui m’ont aidé&nbsp;» 5" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/institut.jpg 480w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/institut-300x199.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>L&rsquo;Institut Catholique de Toulouse</em></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Je partis ensuite pour <strong>Toulouse</strong>. <strong>Le père Carrié</strong>, un dominicain qui avait été mon aumônier scout, m’introduisit au couvent des dominicains de Toulouse, où je fus logé et étudiais à l’Institut catholique.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><br>&nbsp;&nbsp; Novembre 1942, les Allemands envahissent la zone sud. Je les vois encore débouler avec leurs chars dans les rues de Toulouse.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; A ce moment intervint <strong>le père Dupuy</strong>, prieur provincial des dominicains de&nbsp; la province de Toulouse. Il m’explique : Bien que chrétien, vu mon origine, étant donné ce qu’on sait du comportement des Allemands vis à vis des Juifs, je ne suis plus en sûreté dans la zone sud sous occupation allemande.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Il m’apporte une fausse carte d’identité, au nom de <strong>Gilles Valleteau</strong>, sur laquelle je colle ma photo. C’est en fait une vraie-fausse carte. Il existait bien un Gilles Valleteau né quelque part en Auvergne, un peu plus vieux que moi. C’était un moine de l’abbaye bénédictine d’En-Calcat, dans le sud du massif central. Ce moine, ayant fait vœu de stabilité comme tous les bénédictins, ne quittait pas son couvent. J’ai pu bénéficier de son identité jusqu ‘à la libération. Il a donc contribué à ma sécurité ainsi que les responsables de l’Ordre bénédictin. Si on m’avait demandé mon identité et qu’on ait cherché à la vérifier, il existait bien un Gilles Valleteau.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<h3 class="wp-block-heading" id="il-preta-son-identite" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30)">Il prêta son identité</h3>



<figure class="wp-block-image alignleft size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="488" height="971" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/GillesValeton3.jpg" alt="Gilles Valeton en 1939 ou 1940" class="wp-image-10317" style="width:130px;height:auto" title="« Les justes qui m’ont aidé&nbsp;» 6" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/GillesValeton3.jpg 488w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/GillesValeton3-151x300.jpg 151w" sizes="auto, (max-width: 488px) 100vw, 488px" /><figcaption class="wp-element-caption"><em>Gilles Valeton en 1939 ou 1940</em></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Gilles Valeton</strong> est né à Bergerac (Dordogne) le 27 avril 1919, entré au monastère en novembre 1937. Il émit ses premiers voeux religieux au monastère bénédictin d&rsquo;En-Calcat, le 1er février 1939. Il fut mobilisé le 23 novembre 1939 et démobilisé le 19 septembre 1941.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; En septembre 1942 il fut envoyé à la fondation bénédictine de <strong>Madiran</strong>, dans les Pyrénées, qu&rsquo;il quitta au bout de quelque temps. C&rsquo;est là qu&rsquo;il fut en contact avec le prieur des Dominicains de Toulouse qui communiqua son nom à mon père pour se faire faire une fausse carte d&rsquo;identité.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Après la guerre, il n&rsquo;est pas resté moine et il est décédé en 1984.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<h3 class="wp-block-heading" id="saint-maximin" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30)">Saint-Maximin</h3>



<figure class="wp-block-image alignright size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="186" height="122" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/couvStMax.gif" alt="Le couvent de Saint-Maximin" class="wp-image-10326" title="« Les justes qui m’ont aidé&nbsp;» 7"><figcaption class="wp-element-caption"><em>Le couvent de Saint-Maximin</em></figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Quelques jours après, le père Dupuy me fit prendre avec lui le train Toulouse-Marseille. A Marseille nous avons pris le car pour <strong>Saint Maximin</strong>, localité où se trouvait le couvent d’études des dominicains de la province sud. Saint Maximin se trouvait dans la zone d’occupation italienne où il n’y avait pas de danger pour les juifs qui furent nombreux à s’y réfugier. J’y fus accueilli par <strong>le père de Bienassis</strong>, père hôtelier du couvent. J’y séjournais avec d’autres « hôtes » aussi longtemps que la zone fut occupée par les Italiens.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Comme c’était un couvent d’études supérieures pour les futurs dominicains, je pus en profiter pour suivre les cours de philosophie et de théologie. Ce que j’étudiais ainsi devait constituer pour moi un acquis important lorsqu’après la libération je revins à Paris pour étudier la philosophie à la Sorbonne. A Saint Maximin l’enseignement s’inspirait surtout de la philosophie de Saint Thomas d’Aquin, mais nous avions aussi des cours sur la philosophie moderne.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nous ne l’avons appris que peu à peu, le père de Bienassis était, avec le maire communiste de Saint Maximin, un des chefs de la résistance dans cette région. Le maire fut arrêté et torturé et ne dut son salut qu’à l’arrivée des troupes alliées en juillet 1944.</p>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Une certaine ambiguïté régnait. Un autre dominicain qui faisait office de curé de la paroisse était plutôt collaborationniste et apostrophait en chaire pour les injurier les avions qui survolaient la ville.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<h3 class="wp-block-heading" id="la-sainte-baume" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30)">La Sainte-Baume</h3>



<figure class="wp-block-image alignleft size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="250" height="263" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/sainteBaume2.jpg" alt="sainteBaume2" class="wp-image-10327" style="width:226px;height:auto" title="« Les justes qui m’ont aidé&nbsp;» 8"><figcaption class="wp-element-caption"><em>Dans le massif de la Sainte-Baume</em></figcaption></figure>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cette situation dura jusqu’en octobre 1943. Mais alors, les alliés ayant débarqué en Italie, le régime fasciste de Mussolini&nbsp; s’effondra. Et du coup les Allemands occupèrent la zone italienne. Les jeunes gens furent envoyés en Allemagne au service du travail obligatoire, y compris les jeunes dominicains. Les supérieurs jugèrent alors que je n’étais plus en sécurité à Saint Maximin. Ils m’envoyèrent à une cinquantaine de kilomètres à <strong>la Sainte Baume</strong>, une résidence à eux dans la montagne, habituellement consacrée à un pèlerinage en l’honneur de Sainte Marie Madeleine. Cette résidence, à l’orée d’une forêt dans la montagne, était habitée par deux religieux.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">Les dominicains pensaient qu’il n’y avait guère de chance que les Allemands viennent par là. Le cas échéant j’aurais pu me cacher dans le maquis voisin.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; De fait on ne vit jamais un Allemand dans la montagne de la Sainte Baume jusqu’au débarquement des Alliés. Je passais là une année studieuse grâce à la bibliothèque de la résidence.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; C’est à la Libération que je pus regagner <strong>Paris</strong>. Il n’y avait plus comme famille que mon oncle Albert et ma tante Hilda. J’appris ce qui était arrivé à <a href="https://memoirejuive.fr/aron-natanson-2/" data-type="post" data-id="2732">mon père</a>, <a href="https://memoirejuive.fr/miryam-natanson-mireille-3/" data-type="post" data-id="5581">ma sœur</a>, <a href="https://memoirejuive.fr/lucien-natanson-et-ses-parents-julien-et-jeanne-natanson/" data-type="post" data-id="5615">mon oncle Julien, ma tante Jeanne et mon cousin Erwin</a>.</p>
<cite><strong>Jacques Natanson</strong></cite></blockquote>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<p class="plus wp-block-paragraph">&nbsp; Jacques Natanson entreprit, après la guerre, des études universitaires de philosophie. Il soutint sa thèse de doctorat sur <em>La mort de Dieu</em>, dans les années 60, devint professeur de philosophie à l&rsquo;Université de Rouen, puis de Sciences de l’Éducation à l&rsquo;Université de Paris X &#8211; Nanterre.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Avec sa femme Madeleine, il a collaboré à plusieurs revues et publié régulièrement, en particulier sur l&rsquo;articulation entre psychanalyse et éducation. Ils ont travaillé tous deux à un livre sur la transmission.<br>   Il est décédé en 2016.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div class="wp-block-group b has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Bibliographie :</strong></p>



<ul class="wp-block-list">
<li><em>La révolution scolaire</em> (avec Antoine Prost), Editions ouvrières, 1965</li>



<li><em>Avenir de l&rsquo;Education</em>, Editions de l&rsquo;Epi, 1972</li>



<li><em>L&rsquo;enseignement impossible</em>, Editions universitaires, 1973, réédition Matrice, 2003<br></li>



<li><em>La mort de Dieu</em>, PUF, 1975</li>



<li><em>Psychanalyse et rêve éveillé, Ecouter l&rsquo;image</em> (avec Madeleine Natanson), L&rsquo;Harmattan, 2001</li>
</ul>
</div>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/les-justes-qui-mont-aide/">Sur les catégories du Bien et du Mal<br>Par Dominique Natanson</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/les-justes-qui-mont-aide/">Hommage aux Justes de France</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/quelques-justes-en-france/">Quelques Justes en France</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/des-allemands-qui-furent-des-justes/">Des allemands qui furent des Justes</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/un-juste-japonais-sugihara-chiune/">Un « Juste » japonais, Sugihara Chiune</a></div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Les Justes, le Bien et le Mal </title>
		<link>https://memoirejuive.fr/les-justes-le-bien-et-le-mal-critique-dune-problematique/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 14 Nov 2023 15:36:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Littérature, art, philosophie de la Shoah]]></category>
		<category><![CDATA[Dominique Natanson a publié]]></category>
		<category><![CDATA[Ils ont sauvé des Juifs]]></category>
		<category><![CDATA[Israël / Palestine]]></category>
		<category><![CDATA[faux papiers]]></category>
		<category><![CDATA[Hannah Arendt]]></category>
		<category><![CDATA[Les Justes]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=8528</guid>

					<description><![CDATA[Les Justes, le Bien et le Mal, critique d&#8217;une problématique par Dominique Natanson Les catégories du Bien et du Mal sont commodes. Il y aurait un mal monstrueux, le nazisme, et un bien majeur, l’attitude des Justes qui sauvèrent des Juifs, particulièrement des enfants, durant la Seconde guerre mondiale. La volonté de lutter contre le [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="has-x-large-font-size wp-block-paragraph">Les Justes, le Bien et le Mal, critique d&rsquo;une problématique</p>



<p class="has-text-align-right wp-block-paragraph"><em>par Dominique Natanson</em></p>



<div class="wp-block-rank-math-toc-block" id="rank-math-toc"><p><em>Sommaire</em></p><nav><ol><li class=""><a href="#diversite-des-justes">Diversité des « Justes »</a></li><li class=""><a href="#des-motivations-a-interroger">Des motivations à interroger</a></li><li class=""><a href="#que-sagit-il-de-conjurer">Que s’agit-il de conjurer ?</a></li><li class=""><a href="#un-concept-religieux">Un concept religieux</a></li><li class=""><a href="#un-concept-politique">Un concept politique</a></li><li class=""><a href="#des-hommes-ordinaires">Des hommes ordinaires</a></li></ol></nav></div>



<div class="wp-block-group it has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<p class="wp-block-paragraph">Les catégories du Bien et du Mal sont commodes. Il y aurait un mal monstrueux, le nazisme, et un bien majeur, l’attitude des Justes qui sauvèrent des Juifs, particulièrement des enfants, durant la Seconde guerre mondiale. La volonté de lutter contre le racisme ambiant et de sauver des vies, de résister, permettrait d’opposer les Justes aux nazis, ceux qui «&nbsp;conjurent le mal&nbsp;» et ceux qui en sont à l’origine. Dans la distribution naturelle des talents, comme ceux qui ont une oreille musicale absolue, certains, dans toutes les circonstances, trouveraient la voie d’une morale absolue.</p>
</div>



<h2 class="wp-block-heading" id="diversite-des-justes">Diversité des «&nbsp;Justes&nbsp;»</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Les Justes furent plus de 2700 en France<sup><a href="#sdfootnote1sym" id="sdfootnote1anc"><sup>1</sup></a></sup>. Leurs origines sont diverses. On trouve un grand nombre de religieux, de professeurs &#8211; mais aussi quelques gendarmes &#8211; des médecins, des femmes de ménage, des syndicalistes… Rien ne semble réunir ces femmes et ces hommes si ce n’est leur générosité, leur grandeur d’âme. Les actes héroïques ne manquent pas&nbsp;: ils vont de la mise à l’abri d’enfants cachés à la fabrication de faux papiers, de l’hébergement dans des villages de montagne aux filières d’évasion… On cache des Juifs dans un poulailler à Périgueux, dans un couvent à Limoges, dans son propre appartement à Bordeaux, dans une ferme à Saint-Pal-de-Mons (Loire) et même dans la mosquée de Paris pour ce groupe d’Algériens des FTP… Beaucoup agirent dans la simplicité et ne réclamèrent rien. La réponse qui leur vint quand on leur posa la question du pourquoi, fut souvent un haussement d’épaule&nbsp;: c’était «&nbsp;naturel&nbsp;», on ne pouvait faire autrement.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Peut-on néanmoins les suivre dans cette position&nbsp;? Le geste qu’ils accomplirent est-il à ce point déconnecté de la société dans laquelle ils vivaient&nbsp;?</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="des-motivations-a-interroger">Des motivations à interroger</h2>



<p class="wp-block-paragraph">On peut cependant s’interroger sur les intentions de ceux qui sauvent. Leurs motivations recélaient-elles un bien absolu qui conjurerait le mal et sauverait ainsi l’humanité toute entière&nbsp;?</p>



<p class="wp-block-paragraph">L’histoire locale des Cévennes et du Vivarais, l’appartenance à des mouvements de résistance, des traditions locales républicaines – il y aurait une relation à établir entre le nombre de «&nbsp;Justes&nbsp;» et les traditions de vote républicain dans certains départements du sud, depuis la fin du XIXe siècle – peuvent fournir des pistes de compréhension des liens qui attachent certains «&nbsp;Justes&nbsp;» à la société qui les entourent. L’isolement économique et géographique des protestants du Chambon-sur-Lignon, une minorité élevée depuis la Révocation de l’Édit de Nantes, dans l’hostilité au pouvoir central, permet de comprendre comment ce lieu est devenu la «&nbsp;colline aux mille enfants&nbsp;»<sup><a id="sdfootnote2anc" href="#sdfootnote2sym"><sup>2</sup></a></sup>, ce refuge pour les Juifs. Robert Badinter insiste sur l’aide collective d’un village&nbsp;: tous les habitants du petit village de Cognin, près de Chambéry qui cachèrent le futur garde des sceaux, pactisèrent dans un silence protecteur. La notion de «&nbsp;Juste&nbsp;» individualise volontairement et ne rend pas compte de ces efforts collectifs, à l’exception de celui de la population du Chambon-sur-Lignon, seule mention collective reconnue par Yad Vashem.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Les motivations des «&nbsp;sauveurs&nbsp;» ne sont pas toujours aussi limpides qu&rsquo;on le croit, dans le cas des catholiques. Certains ont un objectif de conversion des «&nbsp;petits Juifs&nbsp;» qui leur sont confiés. Ils se voient comme des «&nbsp;sauveurs d&rsquo;âmes&nbsp;» et peuvent être perçus comme des «&nbsp;voleurs d&rsquo;âmes&nbsp;». On a ainsi entendu des prêtres ou des religieuses assurer aux enfants juifs dont ils avaient la charge que leurs parents, exterminés à Auschwitz, étaient en enfer parce que juifs.<sup><a href="#sdfootnote3sym" id="sdfootnote3anc"><sup>3</sup></a></sup></p>



<p class="wp-block-paragraph">L’affaire Finaly montre comment on passe de l’héroïsme des Justes à une situation beaucoup plus ambigüe&nbsp;: avant d’être déportés, Fritz Finaly, médecin juif autrichien et sa femme Annie avaient réussi à cacher leurs deux enfants âgés respectivement de deux et trois ans au couvent des religieuses de Notre-Dame de Sion, à Grenoble. En raison de leur très jeune âge, les religieuses confieront les deux enfants à une fervente catholique, Antoinette Brun, directrice de la crèche municipale de Grenoble. Quand la tante israélienne réclame les enfants en 1945, Mlle Brun va faire tout son possible afin de ne pas restituer les deux enfants, allant jusqu’à les faire baptiser le 28 mars 1948. Ils seront cachés une nouvelle fois, chez des religieux de l’Espagne franquiste et il faudra attendre juin 1953 pour qu’ils soient enfin remis à leur famille juive. L’affaire récente de l’Arche de Zoé montre que la délimitation entre l’héroïsme et l’enlèvement d’enfant n’est pas toujours très claire.</p>



<p class="wp-block-paragraph">On notera qu&rsquo;on ne retrouve pas ce problème chez les protestants qui firent preuve de moins de prosélytisme. Les témoignages des Juifs réfugiés au Chambon-sur-Lignon n&rsquo;évoquent pas ce « forcing » religieux sur des enfants qu&rsquo;on trouve assez fréquemment (mais pas toujours) dans les couvents et écoles religieuses catholiques. Cependant, il s’agit là d’une situation française, marquée par l’histoire particulière des communautés protestantes des Cévennes&nbsp;: en Allemagne, dans les régions où le protestantisme était majoritaire, les résistants au nazisme furent rares et les sauvetages de Juifs presque inexistants. Les journaux paroissiaux protestants des années 1930 regorgent de violents articles antisémites<sup><a href="#sdfootnote4sym" id="sdfootnote4anc"><sup>4</sup></a></sup>. On voit bien que la religion n’est pas la source réelle des attitudes d’opposition à la déportation. Il s’agit bien plutôt de la manière dont s’inscrivent des courants idéologiques dans une société donnée.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="que-sagit-il-de-conjurer">Que s’agit-il de conjurer&nbsp;?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">On peut s’interroger sur ce que serait cette volonté de «&nbsp;conjurer le Mal&nbsp;» qui fait le titre de ce numéro, et s’étonner de la présence d’une notion bien peu psychanalytique, le «&nbsp;Mal&nbsp;», dans une revue qui fait de l’éclairage psychanalytique un de ses axes principaux. En cherchant bien, on trouve sans doute le mot «&nbsp;mal&nbsp;» dans certains écrits de Freud, comme dans<em> Malaise dans la civilisation</em>&nbsp;; encore n’est-il jamais le concept central.</p>



<p class="wp-block-paragraph">On conjure un sort par la magie. Selon le Trésor de la Langue Française<sup><a id="sdfootnote5anc" href="#sdfootnote5sym"><sup>5</sup></a></sup>, conjurer, c’est d’abord «&nbsp;écarter des influences néfastes par des procédés surnaturels&nbsp;». Que s’agit-il de conjurer dans le cas des Justes&nbsp;? Face au nazisme, on voudrait voir s’établir une sorte de sainteté de la résistance individuelle. Ces saints, laïcs ou religieux, règleraient ainsi son compte au péché originel. A toutes les époques, il y aurait eu des acteurs de la lutte contre le Mal, de Moïse à François d’Assise et à Élie Wiesel. La permanence d’une morale universelle repose sur l’idée d’«&nbsp;un sens moral absolu qui n&rsquo;est que le timide pseudonyme philosophique de Dieu&nbsp;»<sup><a id="sdfootnote6anc" href="#sdfootnote6sym"><sup>6</sup></a></sup>.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="un-concept-religieux">Un concept religieux</h2>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;idée de « Justes des Nations » vient du Talmud (traité Baba Batra, 15 b). Au long des générations, il a servi à désigner <em>toute personne non juive ayant manifesté une relation positive et amicale envers les Juifs</em>. Le Mémorial Yad Vashem décerne le titre de Juste des Nations aux non-Juifs qui, pendant la Seconde Guerre mondiale et la Shoah, ont aidé des Juifs en péril, au risque de leur propre vie, sans recherche d&rsquo;avantages d&rsquo;ordre matériel ou autre. Le titre de Juste des Nations est décerné sur la foi de témoignages des personnes sauvées ou de témoins oculaires et documents fiables. Ces « Justes parmi les nations » sont honorés à Yad Vashem, à Jérusalem, dans l’Allée des Justes.</p>



<p class="wp-block-paragraph">On considère donc que seuls des non-Juifs sont des Justes. C&rsquo;est lié, on l&rsquo;a dit, au fait que la notion est d&rsquo;origine religieuse et se base sur la vision d&rsquo;un monde divisé entre Juifs et non-Juifs.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="520" height="220" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/11/Bielski-freres.jpg" alt="Les Frères Bielski. Les Justes, le Bien et le Mal" class="wp-image-12090" title="Les Justes, le Bien et le Mal  9" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/11/Bielski-freres.jpg 520w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/11/Bielski-freres-300x127.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 520px) 100vw, 520px" /><figcaption class="wp-element-caption">Les frères Bielski</figcaption></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Pourtant, il y a eu des Juifs qui ne firent rien (ou ne purent rien faire), des Juifs qui dénoncèrent ou collaborèrent, des Juifs qui firent des actions héroïques pour sauver ou tenter de sauver d&rsquo;autres Juifs. Pourquoi ces derniers ne verraient pas attribuer ce titre de « Justes ». On pense, par exemple, aux frères Bielski<sup><a href="#sdfootnote7sym" id="sdfootnote7anc"><sup>7</sup></a></sup> qui organisèrent un maquis dans le but de sauver les Juifs de leur région. Ils créèrent un maquis dans les forêts et marais de Biélorussie et sauvèrent ainsi 1200 Juifs.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Il y a aussi un débat en Israël et dans les comités qui valident les dossiers de «&nbsp;Justes&nbsp;» sur la question des Juifs convertis au christianisme. Le fait de sauver un chrétien d’origine juive ne serait pas, selon certains, constitutif de l’acte d’un Juste, puisque finalement, un non-Juif sauverait un non-Juif.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="un-concept-politique">Un concept politique</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Le titre de «&nbsp;Juste&nbsp;» est délivré au nom de l’État d&rsquo;Israël. On considère donc qu&rsquo;un État représente l&rsquo;ensemble des Juifs, y compris ceux de la diaspora qui ne se sentent pas nécessairement liés à cet État. C&rsquo;est particulièrement vrai dans les périodes où cet État est contesté sur le plan international (y compris par des Juifs) pour sa politique d&rsquo;occupation des territoires palestiniens ou ses interventions extérieures (au Liban&#8230;). Il s’agit là d’un des classiques enjeux de mémoire qui comportent évidemment des risques d’instrumentalisation de la Shoah.</p>



<p class="wp-block-paragraph">La sous-estimation de la place des communistes et des trotskistes parmi les Justes pose un autre problème. On note dans le <em>Dictionnaire des Justes de France</em> une sous-représentation des militants communistes et trotskistes. Pourtant, leur rôle fut important dans la résistance à l&rsquo;occupant<sup><a href="#sdfootnote8sym" id="sdfootnote8anc"><sup>8</sup></a></sup> et, plus concrètement, dans la protection de familles juives. Il s&rsquo;agissait souvent de militants juifs, nombreux au parti communiste et dans la résistance, nombreux aussi chez les trotskistes.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Pourquoi cette sous-représentation ? D&rsquo;abord, parce que les communistes et les trotskistes n&rsquo;ont rien demandé. Leur activité de sauvetage des militants et de leurs familles allait de soi ; elle faisait partie des tâches ordinaires de l&rsquo;activité résistante. Il ne convenait pas de singulariser les Juifs, des «&nbsp;communistes comme les autres&nbsp;».</p>



<p class="wp-block-paragraph">D&rsquo;autre part, les autorités israéliennes n&rsquo;ont pas particulièrement tenu à valoriser les militants communistes et trotskistes, souvent hostiles à la politique sioniste. La notion de «&nbsp;Juste parmi les nations&nbsp;» est faite pour remarquer, dans les autres religions, les individus qui se sont sentis solidaires des Juifs, malgré la différence religieuse. Il y a des syndicalistes et des communistes parmi les « Justes » de France ; cette appartenance est rarement indiquée par les rédacteurs des notices du dictionnaire.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="des-hommes-ordinaires">Des hommes ordinaires</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Quand Hannah Arendt assiste au procès d’Adolf Eichmann, en 1961, elle ne peut partager la volonté d’une partie de la presse et de l’opinion de faire du personnage un monstre absolu<sup><a href="#sdfootnote9sym" id="sdfootnote9anc"><sup>9</sup></a></sup>. Elle constate qu’Adolf Eichmann n’est pas le monstre sanguinaire que l’on tente alors de présenter, mais bien plutôt un petit fonctionnaire zélé, soumis au régime totalitaire et persuadé d’accomplir son devoir. Il cesse de penser et applique les consignes. L’idée de la banalité du mal implique que l’inhumain soit en chacun de nous et s’exprime quand une société tout entière dérape. Ceux qui choisissent d’accomplir les activités les plus monstrueuses ne sont pas si différents de nous. Pas si différents des «&nbsp;Justes&nbsp;» pourrions-nous ajouter. Christopher Browning fait la même constatation en étudiant de près la composition des Einsatzgruppen qui organisèrent ce qu’on appelle désormais «&nbsp;la Shoah par balles&nbsp;» sur le front de l’Est, à partir de l’été 1941. Ils furent des «&nbsp;hommes ordinaires&nbsp;»<sup><a href="#sdfootnote10sym" id="sdfootnote10anc"><sup>10</sup></a></sup>, tout comme finalement le furent, les Justes&nbsp;: rien ne les prédisposait.</p>



<p class="wp-block-paragraph">«&nbsp;La théorie de la morale éternelle ne peut pas se passer de Dieu.&nbsp;»<sup><a id="sdfootnote11anc" href="#sdfootnote11sym"><sup>11</sup></a></sup> La morale n’a rien d’invariable. Elle sert les intérêts de la société&nbsp;; et ces intérêts sont contradictoires. La morale est une forme idéologique qui est soumise aux aléas historiques. Il convient donc plutôt de s’interroger sur les racines matérielles et idéologiques des comportements humains, de ceux des nazis, comme de ceux qui leur résistèrent. La magie de la conjuration du Mal, dans la béatification des Justes et dans son corolaire, la diabolisation d’Hitler, pourrait conduire à ne pas analyser ce qui, dans nos sociétés, conduit parfois les mêmes à glorifier les Justes<sup><a id="sdfootnote12anc" href="#sdfootnote12sym"><sup>12</sup></a></sup> et à adapter leur morale à leurs intérêts du moment.</p>



<p class="wp-block-paragraph">A trop séparer attitudes individuelles et analyse du fonctionnement des sociétés, des intérêts contradictoires et des idéologies qui les agitent, ne risque-t-on pas de s’interdire de comprendre&nbsp;?</p>



<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<p class="has-text-align-right wp-block-paragraph">Dominique Natanson,</p>



<p class="has-text-align-right wp-block-paragraph">enseignant,</p>



<p class="has-text-align-right wp-block-paragraph" id="-sdfootnote13anc">animateur du site Internet <em>Mémoire Juive et Education</em><sup><a id="sdfootnote13anc" href="#sdfootnote13sym"><sup>1</sup></a><sup><a href="#13">3</a></sup></sup></p>



<p class="q wp-block-paragraph">Cet article a paru dans la revue <em>Imaginaire &amp; Inconscient</em>, n°21, janvier 2008.</p>
</div>



<p class="wp-block-paragraph">NOTES</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="sdfootnote1sym"><a id="sdfootnote1sym" href="#sdfootnote1anc">1</a> <em>Dictionnaire des Justes de France</em>, Fayard et Yad Vashem,2003</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="#sdfootnote2anc" id="sdfootnote2sym">2</a> Selon le titre du téléfilm de Jean-Louis Lorenzi réalisé en 1994</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="sdfootnote3sym"><a href="#sdfootnote3anc">3</a> Plusieurs témoignages sur ce sujet dans Maurice Rajsfus, N&rsquo;oublie pas le petit Jésus, L’Église<em> catholique et les enfants juifs</em>, 1940-1945, Manya éditeur, 1994.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="#sdfootnote4anc" id="sdfootnote4sym">4</a> Cf. Richard Gutteridge, <em>The German Evangelical Church and the Jews, 1879-1950</em>, Barnes &amp; Noble Books, 1976. ISBN-10: 0064926206 ou Werner Jochmann, Antijüdische Tradition im deutschen Protestantismus und nationalsozialistische Judenverfolgung, dans Gesellschaftskrise und Judenfeindschaft im Deutschland, 1870-1945, Hamburg Hans Christians Verlag, 1991. ISBN: 3767210568</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="#sdfootnote5anc" id="sdfootnote5sym">5</a> <em>Trésor de la Langue Française Informatisé</em>&nbsp;: http://atilf.atilf.fr/tlf.htm</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="sdfootnote6sym"><a href="#sdfootnote6anc">6</a> Léon Trotski, <em>Leur morale et la nôtre</em>, 1938, Passion, 1994. ISBN-10: 2906229229</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="#sdfootnote7anc" id="sdfootnote7sym">7</a> Peter Duffy, <em>Les frères Bielski</em>, Belfond, 2004. ISBN-10: 2714438490</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="#sdfootnote8anc" id="sdfootnote8sym">8</a> Même si la résistance du PCF, lutte longtemps considérée comme exemplaire contre le Mal, n’est pas exempte des noirceurs du stalinisme&nbsp;: voir Jean-Marc Berlière et Franck Liaigre, <em>Liquider les traîtres. La face cachée du P.C.F. 1941-1943</em>, Robert Laffont, 2007. ISBN : 978 2 221 197560</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="#sdfootnote9anc" id="sdfootnote9sym">9</a> Hannah Arendt, <em>Eichmann à Jérusalem, rapport sur la banalité du mal</em>, Gallimard, Folio, 1997. ISBN-10: 2070326217</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="sdfootnote10sym"><a href="#sdfootnote10anc" id="sdfootnote10sym">10</a> Christopher Browning, <em>Des hommes ordinaires</em>, Les Belles Lettres, 2002. ISBN-10: 2251380566</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="sdfootnote11sym"><a href="#sdfootnote11anc">11</a> Léon Trotski, ibid.</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="12"><a href="#sdfootnote12anc" id="sdfootnote12sym">12</a> cf. la très consensuelle préface de Jacques Chirac au <em>Dictionnaire des Justes de France</em>, écrite au moment même où son ministre, Nicolas Sarkozy, fermait le centre d’accueil des réfugiés de Sangatte (2002).</p>



<p class="wp-block-paragraph" id="13"><a href="#sdfootnote13anc">13</a> Site Internet Mémoire Juive et Éducation&nbsp;: <a href="https://memoirejuive.fr/">memoirejuive.fr</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/quelques-justes-en-france/">Quelques Justes en France</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/le-chambon-sur-lignon-les-justes-protestants-des-cevennes/">Le Chambon-sur-Lignon</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/un-juste-japonais-sugihara-chiune/">Sugihara Chiune</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/quest-ce-quun-juste-parmi-les-nations/">Qu&rsquo;est-ce qu&rsquo;un Juste parmi les Nations</a></div>
</div>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Sur la persécution, la déportation et l&#8217;extermination des Juifs</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/sur-la-persecution-la-deportation-et-lextermination-des-juifs/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 03 Nov 2023 09:56:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Enseigner la Shoah : ressources pédagogiques pour la classe]]></category>
		<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[Drancy]]></category>
		<category><![CDATA[homosexuels]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=6295</guid>

					<description><![CDATA[Liste organisée de liens sur la persécution, la déportation et l&#8217;extermination des Juifs Cette liste est établie en relation avec l&#8217;ouvrage paru aux éditions du C.R.D.P. de Bretagne : « J&#8217;enseigne, avec l&#8217;Internet, la Shoah et les crimes nazis » Dans cette liste, je me suis surtout efforcé de trier les sites et d’informer sur leur contenu. Ce [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<h5 class="wp-block-heading" id="liste-organisee-de-liens-sur-la-persecution-la-deportation-et-lextermination-des-juifs">Liste organisée de liens sur la persécution, la déportation et l&rsquo;extermination des Juifs</h5>



<p class="wp-block-paragraph">Cette liste est établie en relation avec l&rsquo;ouvrage paru aux éditions du C.R.D.P. de Bretagne : «<a href="https://memoirejuive.fr/jenseigne-avec-linternet-la-shoah-et-les-crimes-nazis/" data-type="post" data-id="3060"> J&rsquo;enseigne, avec l&rsquo;Internet, la Shoah et les crimes nazis</a> »</p>



<figure class="wp-block-image alignleft size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="292" height="305" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/09/jenseigne_grand.jpg" alt="Sur la persécution, la déportation et l&#039;extermination des Juifs. J&#039;enseigne, avec l&#039;Internet, la Shoah et les crimes nazis" class="wp-image-3245" style="width:226px;height:auto" title="Sur la persécution, la déportation et l&#039;extermination des Juifs 10" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/09/jenseigne_grand.jpg 292w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/09/jenseigne_grand-287x300.jpg 287w" sizes="auto, (max-width: 292px) 100vw, 292px" /></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><br>Dans cette liste, je me suis surtout efforcé de trier les sites et d’informer sur leur contenu. Ce tri explique que le même site ou la même page pourra être présentée plusieurs fois, à des titres divers.</p>



<p class="wp-block-paragraph">J’ai soigneusement vérifié ces liens et je tiens à jour cette page, mais tout change vite sur l’Internet. Si l’une de ces adresses ne fonctionnait plus, je vous conseille de taper, dans un moteur de recherche, les mots importants de la notice de la deuxième colonne.<br>Merci aussi de me signaler les liens brisés.</p>



<div class="wp-block-rank-math-toc-block" id="rank-math-toc"><div><strong>Liste organisée de liens</strong></div><nav><ol><li class=""><a href="#1-sites-generalistes">1. Sites généralistes</a></li><li class=""><a href="#2-pour-les-enseignants">2. Pour les enseignants</a></li><li class=""><a href="#3-sur-le-monde-yiddish-avant-la-shoah">3. Sur le monde yiddish, avant la Shoah</a></li><li class=""><a href="#4-sur-lantisemitisme">4. Sur l’antisémitisme</a></li><li class=""><a href="#5-sur-les-ghettos">5. Sur les ghettos</a></li><li class=""><a href="#6-sur-la-deportation-les-camps-de-transit-les-convois">6. Sur la déportation, les camps de transit, les convois</a></li><li class=""><a href="#7-la-deportation-en-france-quelques-etudes-regionales">7. La déportation en France, quelques études régionales</a></li><li class=""><a href="#8-sur-la-deportation-des-tsiganes">8. Sur la déportation des tsiganes</a></li><li class=""><a href="#9-sur-la-persecution-et-la-deportation-des-homosexuels"> 9. Sur la persécution et la déportation des homosexuels</a></li><li class=""><a href="#10-sur-les-camps-des-sites-bases-sur-des-photographies-anciennes-ou-actuelles">10. Sur les camps : des sites basés sur des photographies anciennes ou actuelles </a></li><li class=""><a href="#11-sur-les-camps-sites-qui-evoquent-particulierement-certains-camps">11. Sur les camps : sites qui évoquent particulièrement certains camps</a></li><li class=""><a href="#12-sites-qui-evoquent-les-camps-en-general">12. Sites qui évoquent les camps en général</a></li><li class=""><a href="#13-les-methodes-dextermination">13. Les méthodes d’extermination</a></li><li class=""><a href="#14-des-voyages-dans-les-camps">14. Des voyages dans les camps</a></li><li class=""><a href="#15-la-resistance-a-la-deportation-et-dans-les-camps-nazis">15. La résistance à la déportation et dans les camps nazis</a></li><li class=""><a href="#16-sites-sur-des-familles-ou-des-destins">16. Sites sur des familles ou des destins</a></li><li class=""><a href="#17-les-justes-operations-de-sauvetage-et-enfants-caches">17. Les Justes : opérations de sauvetage et enfants cachés</a></li><li class=""><a href="#18-des-sites-pour-lutter-contre-le-negationnisme">18. Des sites pour lutter contre le négationnisme</a></li><li class=""><a href="#19-les-personnalites">19. Les personnalités</a></li><li class=""><a href="#20-les-massacres-de-populations-civiles">20. Les massacres de populations civiles</a></li><li class=""><a href="#21-les-criminels-nazis-le-proces-de-nuremberg-les-proces-pour-crime-contre-lhumanite">21. Les criminels nazis, le procès de Nuremberg, les procès pour crime contre l’humanité</a></li><li class=""><a href="#22-les-genocides">22. Les génocides</a></li></ol></nav></div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="1" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="1-sites-generalistes">1. Sites généralistes</h2>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>
</div>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/">Site Mémoire Juive &amp; Education</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Mémoire juive et éducation</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">C’est le site de l’auteur de cette brochure. Près de 300 pages, avec beaucoup de documents, de témoignages. Une page permet de poser des questions à l’animateur du site, qui répond en créant des pages nouvelles.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Plusieurs de ces pages sont signalées dans cette liste, à leur place.</p>
</div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le site de Daniel Letouzey et du Cercle d&rsquo;Etude de la Déportation et de la Shoah</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">C’est un site de référence, celui animé par un professeur d’Histoire-Géographie de Normandie, animateur de la liste des  »&nbsp;Clionautes&nbsp;« . Il héberge cependant plusieurs pages fort intéressantes qui sont signalées, plus loin, à leur place,en particulier les travaux du Cercle d&rsquo;Etude de la Déportation et de la Shoah créé à l&rsquo;initiative de l&rsquo;Amicale d&rsquo;Auschwitz (dont Raphael Esrail), et animé par Marie Paule Hervieu, Nicole Mullier &#8211; le tout avec le soutien de l&rsquo;APHG&#8230;</p>
</div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://aphgcaen.free.fr/cercle.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://aphgcaen.free.fr/cercle.htm</a></p>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="2" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="2-pour-les-enseignants">2. Pour les enseignants</h2>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>
</div>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">— <a href="https://rm.coe.int/1680494241" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://rm.coe.int/1680494241</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Enseigner l’Holocauste</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">&nbsp;Intervention de Leonard Grech faite à Vilnius, Lituanie, du 1er au 6 avril 2000 La notion d’  »&nbsp;Holocauste&nbsp;« , L’enseignement de l’Holocauste et son contexte historique, L’Holocauste dans les programmes scolaires, L’Holocauste et la conscience historique, Le point de vue et l’approche de l’éducateur vis-à-vis de l’enseignement de l’Holocauste, Les éléments à inclure dans l’apprentissage et l’enseignement de l’Holocauste, Comment enseigner l’Holocauste – les objectifs à atteindre, L’enseignement de l’Holocauste dans un contexte ou un environnement spécifique, Les contraintes de l’enseignement de l’Holocauste…</p>
</div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Des articles des Cahiers Pédagogiques</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Trois articles de Dominique Natanson sur l’enseignement de la Shoah.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph">— <a href="https://memoirejuive.fr/cet-enfant-juif-deporte-qui-hante-nos-vies/" data-type="post" data-id="2761">Cet enfant juif</a>&#8230;</p>



<p class="wp-block-paragraph">— <a href="https://memoirejuive.fr/papon-la-desobeissance-et-leducation/" data-type="post" data-id="3320">Papon</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">— <a href="https://memoirejuive.fr/qui-de-nous-veille-de-cet-etrange-observatoire/" data-type="post" data-id="3066">Qui de nous veille</a></p>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="5" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="3-sur-le-monde-yiddish-avant-la-shoah">3. Sur le monde yiddish, avant la Shoah</h2>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/berceuses-yiddish-images-denfances-et-miroir-dune-culture-perdue/" data-type="post" data-id="2743">Berceuses_yiddish.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Berceuses yiddish</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un article de Mireille Natanson&nbsp;: Berceuses yiddish, images d’enfances et miroir d’une culture perdue</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/berceuses-yiddish-images-denfances-et-miroir-dune-culture-perdue/" data-type="post" data-id="2743">A la fin de la page sur les berçeuses yiddish, une photographie d&rsquo;un musicien juif.</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Roman Vishniac</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Une photo prise par ce photographe.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.youtube.com/watch?v=mUUa_z0OFsc" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">Sur YouTube :</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Une vidéo du grand écrivain de langue yiddish, Isaac Singer</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">(sous-titré en français)<br>Isaac Bashevis Singer,</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.youtube.com/watch?v=cC9ORUYsFvM" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">Sur Youtube, une vidéo culinaire</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Autour de la cuisine yiddish</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Les Escapades de Petitrenaud &#8211; Cuisine Yiddish !</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://vishniac.icp.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">Http://www.fineshots.com/artistes/fiche.asp?ID=AVIRO</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les photographies de Roman Vishniac</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le photographe d’un monde disparu. Nombreuses et belle photos en noir et blanc du monde yiddish d&rsquo;avant la Shoah.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.ibiblio.org/yiddish/art/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">Http://www.ibiblio.org/yiddish/art/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Un site sur l’art yiddish</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un site assez complet&nbsp;: arts plastiques (dont Marc Chagall), théâtre, musique et chansons…</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.lexpress.fr/monde/le-pogrom-oublie_493648.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">Un article de <em>L&rsquo;Express</em></a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Jedwabne, le massacre oublié</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un pogrom perpétré par les Polonais, article dans le journal <em>L&rsquo;Express</em></p>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="6" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="4-sur-lantisemitisme">4. Sur l’antisémitisme</h2>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px;flex-basis:60%">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://ujfp.org/la-lutte-resolue-de-lujfp-contre-lantisemitisme/" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://ujfp.org/la-lutte-resolue-de-lujfp-contre-lantisemitisme/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Un gros dossier sur l&rsquo;antisémitisme, qui fait bien <strong>la distinction entre antisémitisme et antisionisme</strong>.<br>par l&rsquo;Union juive française pour la paix (UJFP)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.affairedreyfus.com/" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.affairedreyfus.com/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Un bon site sur l&rsquo;affaire Dreyfus</strong><br>très complet.</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/pourquoi-hitler-en-voulait-il-aux-juifs/" data-type="post" data-id="2723">Sur le site Mémoire juive &amp; Education</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Pourquoi Hitler en voulait-il aux Juifs&nbsp;?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;antisémitisme, sur le site Mémoire juive et éducation.</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="7" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="5-sur-les-ghettos">5. Sur les ghettos</h2>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>
</div>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a rel="noreferrer noopener nofollow" href="http://remember.org/courage/pictures.html" target="_blank">http://remember.org/courage/pictures.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Exposition d&rsquo;images de l&rsquo;holocauste</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Photos du ghetto de Varsovie</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.yadvashem.org/fr/shoah/a-propos/ghettos/le-ghetto-de-varsovie.html" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.yadvashem.org/fr/shoah/a-propos/ghettos/le-ghetto-de-varsovie.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Page sur le Ghetto de Varsovie</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site de Yad Vashem</p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="9" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="6-sur-la-deportation-les-camps-de-transit-les-convois">6. Sur la déportation, les camps de transit, les convois</h2>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>
</div>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a rel="noreferrer noopener nofollow" href="http://www.tourisme93.com/Local/tourisme93/files/21514/DOSSIER_PRESSE_GARE_DE_DEPORTATION_BOBIGNY_NUMERIQUE.pdf" target="_blank">DOSSIER_PRESSE_GARE_DE_DEPORTATION_BOBIGNY_NUMERIQUE</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La gare de Bobigny</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un dossier PDF sur la Gare de Bobigny, point de départ des convois de déportation, depuis le camp de Drancy.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://chcd.chez-alice.fr/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://chcd.chez-alice.fr/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Drancy</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site du conservatoire historique du camp de Drancy. Histoire du camp et des lois antisémites de Vichy.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-genealogiepratique-fr wp-block-embed-genealogiepratique-fr"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="hWm36jkzUX"><a href="https://www.genealogiepratique.fr/nouveau-les-archives-de-ravensbruck-en-ligne/" rel="nofollow noopener" target="_blank">Les archives de Ravensbrück en ligne</a></blockquote><iframe loading="lazy" class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="« Les archives de Ravensbrück en ligne » — genealogiepratique.fr" src="https://www.genealogiepratique.fr/nouveau-les-archives-de-ravensbruck-en-ligne/embed/#?secret=Q2579UlRB4#?secret=hWm36jkzUX" data-secret="hWm36jkzUX" width="500" height="282" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les Archives de Ravensbrück en ligne</strong></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:35%">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-revue-d-histoire-de-la-shoah1-1999-1-page-29.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cairn.info/revue-revue-d-histoire-de-la-shoah1-1999-1-page-29.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le rôle des chemins de fer dans la déportation des Juifs de France, par Jochen Guckes, Revue d’Histoire de la Shoah</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un article de fond consacré aux convois de déportation sous l&rsquo;Occupation, traitant de cette tragédie. Mais la question de la collaboration est également posée. Jusqu&rsquo;où peut aller l&rsquo;obéissance en de telles circonstances? Passivité, lâcheté ou complicité ? Cette interrogation peut-elle s&rsquo;appliquer à la SNCF et à ses dirigeants d&rsquo;alors, dans l&rsquo;organisation et la mise en service des trains de déportation ?</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://akadem.org/sommaire/themes/histoire/diasporas/les-juifs-des-balkans/la-deportation-des-juifs-de-salonique-04-07-2006-6694_69.php" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://akadem.org/sommaire/themes/histoire/diasporas/les-juifs-des-balkans/la-deportation-des-juifs-de-salonique-04-07-2006-6694_69.php</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Mars &#8211; Avril 1943: La déportation des Juifs de Salonique sur ordre d&rsquo;Aloïs Brunner</strong></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.rhodesjewishmuseum.org/history/holocaust/" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.rhodesjewishmuseum.org/history/holocaust/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>The Rhodes Jewish Museum</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">La déportation dans l&rsquo;île de Rhodes (avec, dans le reste du site, des sons, prières en « ladino »&#8230;)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.memoire-vive.ibretagne.net/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.memoirevive.org/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>ASSOCIATION MÉMOIRE VIVE</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Site des 31000 et 45000, seuls convois de déportés&nbsp;politiques partis de France (Romainville) pour&nbsp;Auschwitz-Birkenau. C&rsquo;est le convoi de <a href="https://memoirejuive.fr/tag/charlotte-delbo/" data-type="post_tag" data-id="76">Charlotte Delbo.</a></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="10" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="7-la-deportation-en-france-quelques-etudes-regionales">7. La déportation en France, quelques études régionales</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/la-deportation-dans-le-departement-de-laisne/" data-type="post" data-id="2919">memoirejuive</a></p>



<p class="wp-block-paragraph">Et aussi : <a href="http://www.ajpn.org/departement-Aisne-2.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.ajpn.org/departement-Aisne-2.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La déportation dans le département de l’Aisne</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Des documents des Archives départementales de l’Aisne, sur le site Mémoire Juive et Education.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://histoire-et-memoire51.fr/enseigner/memoire_deportation/menu_deportation.htm" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://histoire-et-memoire51.fr/enseigner/memoire_deportation/menu_deportation.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La déportation dans le département de la Marne</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site « Histoire et Mémoire des deux guerres mondiales », animé par Jean-Pierre et Jocelyne Husson</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/les-juifs-dans-le-morbihan/" data-type="post" data-id="4255">les Juifs dans le Morbihan</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La déportation dans le Morbihan</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Pages réalisées par une association, sur le site Mémoire Juive et Education</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="file:///Volumes/iF222%20MEDIAS/W%20E%20B/Memoire%20juive/memoirejuive%E2%80%942023/external.html?link=http://arory.com/index.php?id=206">http://arory.com/index.php?id=206</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>L’A.R.O.R.Y.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Site de l’Association pour la Recherche sur l&rsquo;Occupation et la résistance dans l&rsquo;Yonne</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.archives13.fr/documents-du-mois/document-janvier-rafles-sur-marseille-21/n:269" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.archives13.fr/documents-du-mois/document-janvier-rafles-sur-marseille-21/n:269</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les rafles de Marseille et en Provence</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site des Archives départemenatles des Bouches-du-Rhône.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://resistance-j.ajlt.com/naissance_archives" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://resistance-j.ajlt.com/naissance_archives</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Archives de l’Organisation Juive de Combat</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Important pour l’histoire de Sud-Ouest et de Toulouse en particulier. Site animé par Monique-Lise Cohen</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="file:///Volumes/iF222%20MEDIAS/W%20E%20B/Memoire%20juive/memoirejuive%E2%80%942023/external.html?link=http://judaisme.sdv.fr/histoire/shh/index.htm">http://judaisme.sdv.fr/histoire/shh/index.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les Juifs d’Alsace et la Shoah</strong></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/genocide-of-european-roma-gypsies-1939-1945" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.archives13.fr/documents-du-mois/document-janvier-rafles-sur-marseille-21/n:269</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La déportation des tsiganes</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Encyclopédie multimédia de l&rsquo;Holocauste (USHMM, en français)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-revue-d-histoire-de-la-shoah1-1999-3-page-20.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.archives13.fr/documents-du-mois/document-janvier-rafles-sur-marseille-21/n:269</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les réglementations anti-Tsiganes en Allemagne et en France Occupée</strong></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="11" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="8-sur-la-deportation-des-tsiganes">8. Sur la déportation des tsiganes</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/genocide-of-european-roma-gypsies-1939-1945" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/genocide-of-european-roma-gypsies-1939-1945</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La déportation des tsiganes</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Encyclopédie multimédia de l&rsquo;Holocauste (USHMM, en français)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.memoires-tsiganes1939-1946.fr/accueil.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/genocide-of-european-roma-gypsies-1939-1945</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La déportation des tsiganes en France</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site Mémoires tsiganes</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-revue-d-histoire-de-la-shoah1-1999-3-page-20.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cairn.info/revue-revue-d-histoire-de-la-shoah1-1999-3-page-20.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les réglementations anti-Tsiganes en Allemagne et en France Occupée</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Les réglementations anti-Tsiganes en France et en Allemagne, avant et pendant l&rsquo;occupation, article de Marie-Christine Hubert, dans la Revue d’Histoire de la Shoah</p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="homosexuels" class="wp-block-spacer"></div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="9-sur-la-persecution-et-la-deportation-des-homosexuels">&nbsp;9. Sur la persécution et la déportation des homosexuels</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.chez.com/triangles/index.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.chez.com/triangles/index.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Triangles roses</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">La persécution des homosexuels sous le régime nazi. Nombreux liens</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/photo/identification-photos-of-a-prisoner-accused-of-homosexuality" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/photo/identification-photos-of-a-prisoner-accused-of-homosexuality</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Photo anthropométrique d&rsquo;un homosexuel arrêté</strong></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="12" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="10-sur-les-camps-des-sites-bases-sur-des-photographies-anciennes-ou-actuelles">10. Sur les camps&nbsp;: des sites basés sur des photographies anciennes ou actuelles&nbsp;</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://collections.ushmm.org/search/" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://collections.ushmm.org/search/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>U.S. Holocaust Memorial Museum</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le Musée mémorial de l&rsquo;Holocauste de Washington dispose d&rsquo;un moteur de recherche très puissant qui permlet de trouver des documesnts parmi les 270.000 du site. (50.000 photographies). Le site est en anglais, veillez à bien formuler votre demande.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.auschwitz-muzeum.oswiecim.pl/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.auschwitz-muzeum.oswiecim.pl/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Mémorial et Museum d’Auschwitz-Birkenau</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site du Musée-Mémorial d’Auschwitz (en polonais, anglais et allemand)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.gettyimages.fr/photos/auschwitz-birkenau" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.gettyimages.fr/photos/auschwitz-birkenau</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Birkenau</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Des photos d&rsquo;Auschwitz-Birkenau, récentes, avec parfois la comparaison avec des photos anciennes</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a rel="noreferrer noopener nofollow" href="http://remember.org/image/index.html" target="_blank">http://remember.org/image/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Images de la Shoah</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">(en anglais, photographies)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a rel="noreferrer noopener nofollow" href="http://remember.org/jacobs/index.html" target="_blank">http://remember.org/jacobs/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Photos d&rsquo;Auschwitz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Des photos prises en 1979-1981 par Alan Jacobs</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="file:///Volumes/iF222%20MEDIAS/W%20E%20B/Memoire%20juive/memoirejuive%E2%80%942023/external.html?link=http://remember.org/courage/pictures.html">http://remember.org/courage/pictures.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Exposition d&rsquo;images de l&rsquo;holocauste</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Photos du ghetto de Varsovie</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://dletouzey.free.fr/18mars/18mars.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://dletouzey.free.fr/18mars/18mars.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Amicale des déportés d&rsquo;Auschwitz&nbsp;</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Voyage du souvenir du 18 mars 2001, photographies, sur le site de Daniel Letouzey.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.memoire-net.org/indexaus.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.memoire-net.org/indexaus.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Récit d&rsquo;un voyage à Auschwitz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">par Evelyne Py et ses élèves, avec un témoignage et de nombreuses photos du voyage.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://remember.org/educate/fotolist.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://remember.org/educate/fotolist.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Virtual Tour of Auschwitz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Voyage virtuel, photos (en anglais)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.fmv.ulg.ac.be/schmitz/holocauste.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.fmv.ulg.ac.be/schmitz/holocauste.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Expositions d&rsquo;images de l&rsquo;holocauste</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un site belge. Des photos très dures (commentaire en français).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.concentrationcampguide.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.concentrationcampguide.com/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Concentration camps</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un guide des camps (en anglais, avec photographies).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://bteysses.free.fr/page_photos_camps.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://bteysses.free.fr/page_photos_camps.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Photos des camps</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Des photos surtout du camp de Dachau.</p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="13" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="11-sur-les-camps-sites-qui-evoquent-particulierement-certains-camps">11. Sur les camps&nbsp;: sites qui évoquent particulièrement certains camps</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.auschwitz.org/en/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.auschwitz.org/en/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Official Site of the Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum in Oświęcim, Poland</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site officiel du Musée-Mémorial d’Auschwitz, en polonais, anglais et allemand</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.spectacle.org/695/ausch.html" rel="nofollow noopener" target="_blank">http://www.spectacle.org/695/ausch.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>L&rsquo;alphabet d&rsquo;Auschwitz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Triste alphabet (texte anglais + photos)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.jewishgen.org/ForgottenCamps/indexFr.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.jewishgen.org/ForgottenCamps/indexFr.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les camps oubliés</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Vincent Châtel et Chuck Ferree présentent un site (en anglais et en français) où sont évoqués les « petits camps ».<br>Nombreuses photos, argumentaire anti-négationniste.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://gurs.free.fr/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://gurs.free.fr/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le camp de Gurs</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Site remarquable, très complet, proposé par J. Herreros sur le camp de Gurs dans le Sud de la France.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.outoftime.de/thil/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.outoftime.de/thil/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Camp de Thil&nbsp;</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le Camp de Thil, en France, était un camp de concentration annexe du Struthof. Un four crématoire y a fonctionné.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.mauthausen-memorial.org/fr" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.mauthausen-memorial.org/fr</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Mauthausen</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site consacré au camp de Mauthausen</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://chcd.chez-alice.fr/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://chcd.chez-alice.fr/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Drancy</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site du conservatoire historique du camp de Drancy.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="14" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="12-sites-qui-evoquent-les-camps-en-general">12. Sites qui évoquent les camps en général</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.concentrationcampguide.com/" rel="nofollow noopener" target="_blank">http://www.concentrationcampguide.com/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Concentration camps</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un guide des camps (en anglais, avec photographies).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://david.thomas.pagesperso-orange.fr/SItedream/campsdelamort/campsdelamort.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://david.thomas.pagesperso-orange.fr/SItedream/campsdelamort/campsdelamort.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les camps de concentration</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un cours assez complet, illustré de quelques photos du Musée Mémorial de Washington. Page rédigée par Nathalie et David THOMAS, professeurs d&rsquo;histoire du Collège Pharamond SAVARY de Gouzeaucourt.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-clio-texte wp-block-embed-clio-texte"><div class="wp-block-embed__wrapper">
https://clio-texte.clionautes.org/chronologie-du-systeme-concentrationnaire-nazi-1933-1945.html
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Chronologie du système concentrationnaire nazi(1933-1945)</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">sur le site CLIOTEXTE (catalogue de textes utiles à l&rsquo;enseignement de l&rsquo;histoire).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="15" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="13-les-methodes-dextermination">13. Les méthodes d’extermination</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/einsatzgruppen" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/einsatzgruppen</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les Einsatzgruppen</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Les groupes spéciaux de l&rsquo;armée allemande chargés de l&rsquo;exécution des Juifs au fur et à mesure de l&rsquo;avance en URSS.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.monde-diplomatique.fr/1995/12/BURRIN/2051.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.monde-diplomatique.fr/1995/12/BURRIN/2051.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>L&rsquo;autre face du génocide</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le sort des centaines de milliers de martyrs du génocide commis par l&rsquo;occupant nazi en Union soviétique.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.instagram.com/holocaustmuseum//font> » target= »_blank » rel= »noreferrer noopener »>https://www.instagram.com/holocaustmuseum//font&gt;</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le compte <em>Instagram</em> de l&rsquo;US Holocaust Memorial Museum</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Riche en photos</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://phdn.org/histgen/bilan-gazages.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://phdn.org/histgen/bilan-gazages.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les assassinats par gazages&nbsp;: le bilan</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Traduction de la version anglaise d&rsquo;un résumé publié en 1992 par l&rsquo;Institut Für Zeitgeschichte de Munich, l&rsquo;un des principaux centres de recherche historique allemand sur le régime nazi et le génocide.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.auschwitz-muzeum.oswiecim.pl/html/eng/historia_KL/krematoria_komory_gazowe_ok.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.auschwitz-muzeum.oswiecim.pl/html/eng/historia_KL/krematoria_komory_gazowe_ok.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les chambres à gaz et les crématoires d’Auschwitz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site du Musée-Mémorial d’Auschwitz, avec des photos de chacun des crématoires et des chambres à gaz., prises par des SS en 1943 et 1944.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="16" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="14-des-voyages-dans-les-camps">14. Des voyages dans les camps</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://dletouzey.free.fr/18mars/18mars.htm" rel="nofollow noopener" target="_blank">http://dletouzey.free.fr/18mars/18mars</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Voyage du souvenir</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Voyage de l’Amicale des déportés d&rsquo;Auschwitz du 18 mars 2001, sur le site de Daniel Letouzey.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/preparer-un-voyage-dans-un-camp-avec-linternet/" data-type="post" data-id="5215">voyages_vers_auschwitz</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Sur ce site</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Réflexions sur l&rsquo;organisation de voyages à Auscwitz.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="17" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="15-la-resistance-a-la-deportation-et-dans-les-camps-nazis">15. La résistance à la déportation et dans les camps nazis</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.anti-rev.org/temoignages/Radzynski98a/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.anti-rev.org/temoignages/Radzynski98a/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Samuel Radzynski : La résistance dans les camps d&rsquo;Auschwitz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Témoignage sur le site antirévisionniste bien connu <strong><a href="http://www.anti-rev.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.anti-rev.org/</a></strong></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-resistance-juive wp-block-embed-resistance-juive"><div class="wp-block-embed__wrapper">
https://resistance-j.ajlt.com/naissance_archives
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Archives de l’Organisation Juive de Combat</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Site animé par Monique-Lise Cohen Cette organisation de résistance juive s’est rendue célèbre dans le Sud-Ouest et en particulier à Toulouse</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="18" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="16-sites-sur-des-familles-ou-des-destins">16. Sites sur des familles ou des destins </h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Il s’agit de suivre des itinéraires familiaux à travers la tragédie. Cela permet de mettre un visage sur cette abstraction&nbsp;: les Juifs victimes de la Shoah. Beaucoup de ces trajectoires sont fort éclairantes&nbsp;: on y trouve toutes les situations, toutes les origines géographiques&nbsp;. C’est souvent plein d’émotion, sans comporter d’images  »&nbsp;horribles&nbsp;« .</p>
</div>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/category/en-memoire/">En mémoire</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>En mémoire d&rsquo;Aron, de Miryam, de Lucien&#8230;</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;histoire de ma propre famille (en français, anglais, italien et allemand, espagnol à venir).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.lens-mémoiredunecommunauté.fr/portraits" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.lens-mémoiredunecommunauté.fr/portraits</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Lens &#8211; Mémoire</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Une série de portraits qui tentent de redonner vie à des déportés.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://sfi.usc.edu/content/jean-louis-steinberg-cnrd" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://sfi.usc.edu/content/jean-louis-steinberg-cnrd</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La destruction d&rsquo;une famille, 1940-1945</strong><strong></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Jean-Louis Steinberg raconte la vie de sa famille juive sous l&rsquo;occupation, les arrestations, la déportation&#8230; Avec un témoignage vidéo.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/lalbum-photo-dune-famille-disparue/" data-type="post" data-id="2715">L’album photo d’une famille disparue</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>L&rsquo;album photo d&rsquo;une famille disparue</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">La famille de Maurice Wajsfelner</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirenet.pagesperso-orange.fr/article51bc.html?id_article=185" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://memoirenet.pagesperso-orange.fr/article51bc.html?id_article=185</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Tola et Karol Mintz</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;histoire de Tola et Karol Mintz : une femme médecin-pédiatre et son fils, déportés en août 1942 vers Treblinka, avec tous les enfants du sanatorium de Miedzeszyn en Pologne (sur le site Mémoire-Net).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.jewishgen.org/yizkor/charlotte/CharlotteforWeb.pdf" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.jewishgen.org/yizkor/charlotte/CharlotteforWeb.pdf</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Charlotte Opfermann : Inside the Holocaust</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le récit d&rsquo;un témoin, survivant des camps (en anglais)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.levendel.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.levendel.com/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Provence 1940-1944</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Site personnel d&rsquo;Isaac Levendel. Il y raconte par une série remarquable de documents, la mécanique administrative de la déportation de ses parents : recensement, circulaires, lettre de dénonciation, ordre d&rsquo;arrestation, participation de truands marseillais&#8230; Les documents sont en français (mais les quelques lignes d&rsquo;explication sont en anglais).</p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/introduction_209sup_nov2015_cle057441-1.pdf" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/introduction_209sup_nov2015_cle057441-1.pdf</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Archives Nationales</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">La spoliation des Juifs de France,</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.jewishgen.org/missing-identity/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.jewishgen.org/missing-identity/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Missing Identity</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un site qui recherche des renseignements sur des parents disparus dans la Shoah (en anglais).</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.yad-vashem.org.il/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.yad-vashem.org.il/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Yad Vashem, the Holocaust Martyrs and Heroes Authority</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le mémorial de Yad Vashem en Israël (en anglais).<br>On peut y <a href="https://yvng.yadvashem.org/index.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><strong>effectuer des recherches sur les noms des victimes</strong></a> de la Shoah.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.paris.fr/pages/le-mur-des-noms-une-memoire-vivante-des-victimes-de-la-shoah-7442" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.paris.fr/pages/le-mur-des-noms-une-memoire-vivante-des-victimes-de-la-shoah-7442</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Mur des Noms</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site de la Mairie de Paris.<br>Il sera construit en 2002 dans le cadre de l’agrandissement du C.D.J.C. (Centre de Documentation Juive Contemporain) à Paris. Il reprendra la liste des 76.000 déportés Juifs de France.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a rel="noreferrer noopener nofollow" href="http://www.convoi73.org/index1.html" target="_blank">http://www.convoi73.org</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Convoi 73</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;histoire de cette association est, à bien des titres, singulière. En effet, un petit groupe de familles ayant eu un parent déporté par le convoi 73 parti de Drancy le 15 mai 1944, s&rsquo;est constitué à la faveur des annonces  » souvenir  » publiées dans le Monde, en mai 1994, lors du cinquantième anniversaire du départ de Drancy.</p>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;une des personnes, qui avait inséré une annonce à la mémoire de son frère, a pris l&rsquo;initiative de contacter les neuf autres personnes qui avaient également inséré une annonce et qui ne se connaissaient pas. De ce contact est née l&rsquo;idée d&rsquo;organiser un voyage de la mémoire en Lituanie et en Estonie.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="19" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="17-les-justes-operations-de-sauvetage-et-enfants-caches">17. Les Justes&nbsp;: opérations de sauvetage et enfants cachés</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cheminsdememoire.gouv.fr/index.php/fr/en-creuse-le-sauvetage-des-enfants-juifs" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cheminsdememoire.gouv.fr/index.php/fr/en-creuse-le-sauvetage-des-enfants-juifs</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Bonjour les enfants !</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">L&rsquo;histoire du sauvetage des enfants juifs en Creuse durant la Seconde Guerre mondiale.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://aphgcaen.free.fr/cercle/enfants.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://aphgcaen.free.fr/cercle/enfants.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Le sauvetage des enfants cachés durant la dernière guerre&nbsp;</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Conférence du 19 mai 1999 avec la participation de Sabine Zeitoun, sur le site de Daniel Letouzey.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-imaginaire-et-inconscient-2008-1-page-125.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cairn.info/revue-imaginaire-et-inconscient-2008-1-page-125.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Les Justes, le Bien et le Mal : critique d&rsquo;une problématique</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Article de Dominique Natanson, critiquant la notion de « Justes » et ses usages, dans la revue <em>Imaginaire &amp; Inconscient</em>,</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="20" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="18-des-sites-pour-lutter-contre-le-negationnisme">18. Des sites pour lutter contre le négationnisme</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.anti-rev.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.anti-rev.org/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Ressources documentaires sur le génocide nazi et sa négation</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site de référence sur le négationnisme est celui de Michel Fingerhut, qui contient les grands tetxes (Vidal-Naquet, le Petit Dictionnaire pour lutter contre l’extrême-droite de Martine Aubry et Olivier Duhamel, un article très lisible d’un ancien déporté sur le négationnisme&nbsp;: Pierre Bridonneau:, Oui, il faut parler des négationnistes, … ) et des témoignages nombreux.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site est austère, mais indispensable.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.phdn.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.phdn.org/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Pratique de l&rsquo;histoire et dévoiements négationnistes</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Pages remarquables produites par Gilles Karmasyn (plutôt pour élèves de lycée). Voir en particulier la démonstration négationniste de la non-existence de… Napoléon</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/qui-sont-les-negationnistes/" data-type="post" data-id="5089">Qui sont les négationnistes ?</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Qui sont les négationnistes ?</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site  »&nbsp;Mémoire juive et Education&nbsp;« , une page présentatnt les principaux protagonistes et leurs motivations.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.jewishgen.org/ForgottenCamps/indexFr.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.jewishgen.org/ForgottenCamps/indexFr.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les camps oubliés</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Vincent Châtel et Chuck Ferree présentent un site (en anglais et en français) où sont évoqués les « petits camps ». Nombreuses photos, argumentaire anti-négationniste.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.nizkor.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.nizkor.org/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Combattre le négationnisme</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le site canadien du  »&nbsp;Projet Nizkor&nbsp;« , très complet, en anglais.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.remember.org/" rel="nofollow noopener" target="_blank">http://www.remember.org/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Remember.org</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">The 6 million, and 5 million often forgotten (en anglais)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="21" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="19-les-personnalites">19. Les personnalités</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="file:///Volumes/iF222%20MEDIAS/W%20E%20B/Memoire%20juive/memoirejuive%E2%80%942023/external.html?link=http://www.annefrank.nl/">http://www.annefrank.nl/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Anne Frank House</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">La maison d&rsquo;Anne Frank (en anglais ou néerlandais).</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/la-vie-danne-frank/" data-type="post" data-id="23">La vie d&rsquo;Anne Franck</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La vie d&rsquo;Anne Frank</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site Mémoire juive et éducation.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-le-monde-juif-1995-3-page-124.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cairn.info/revue-le-monde-juif-1995-3-page-124.htm</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.icem-pedagogie-freinet.org/book/export/html/29215" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.icem-pedagogie-freinet.org/book/export/html/29215</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.humanium.org/fr/janusz-korczak-une-vie-dediee-aux-droits-de-lenfant/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.humanium.org/fr/janusz-korczak-une-vie-dediee-aux-droits-de-lenfant/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Une série de liens sur Janusz Korczak</strong></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.memorialdelashoah.org/upload/minisites/voyages/f-m-s/medias/06_cr02_Jaunay02/biographie.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.memorialdelashoah.org/upload/minisites/voyages/f-m-s/medias/06_cr02_Jaunay02/biographie.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Une biographie de Primo Levi</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.schindlers-factory-tickets.com/oskar-schindler-biography/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.schindlers-factory-tickets.com/oskar-schindler-biography/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Oscar Schindler</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">The Story of Oscar Schindler (en anglais, photographies)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cercleshoah.org/spip.php?article60" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cercleshoah.org/spip.php?article60</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Ida Grinspan</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Evocation de cette déportée à Auschwitz qui témoigne au Lycée Edgar Quinet, Paris 9ème&nbsp;</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="24" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="20-les-massacres-de-populations-civiles">20. Les massacres de populations civiles</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.lefigaro.fr/histoire/2017/11/01/26001-20171101ARTFIG00169-les-fosses-ardeatines-un-massacre-perpetre-le-24-mars-1944.php" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.lefigaro.fr/histoire/2017/11/01/26001-20171101ARTFIG00169-les-fosses-ardeatines-un-massacre-perpetre-le-24-mars-1944.php</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>En Italie : le massacre des Fosses ardéatines</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Des SS ont fusillé 335 italiens (dont 75 juifs) aux Fosses Ardéatines, des grottes de la banlieue sud de Rome. (Site&nbsp;: Le Figaro)</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="//oradourhvr.fr/?cat=16" target="_blank" rel="noreferrer noopener">http://oradourhvr.fr/?cat=16</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Oradour-sur-Glane 10 juin 1944</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">« Ici des hommes firent à leurs mères et à toutes les femmes la plus grave injure: ils n&rsquo;épargnèrent pas les enfants ». Paul Eluard</p>



<p class="wp-block-paragraph">Des témoignages sur le massacre d&rsquo;Oradour.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="//perso.libertysurf.fr/floydian.ben/rubriques/indexoradour2.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener">http://perso.libertysurf.fr/floydian.ben/rubriques/indexoradour2.htm</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Oradour sur Glane</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un autre site, avec de remarquables photos récentes des ruines du village, par un jeune étudiant en architecture.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="//www.dasreich.ca/oradour.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener">http://www.dasreich.ca/oradour.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>The massacre at Tulle and Oradour-sur-Glane</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Site canadien, en anglais (photos).</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/tulle--9791021004788.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cairn.info/tulle&#8211;9791021004788.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Les Pendus de Tulle</strong></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.tourisme-langres.com/fr/MEMORIAL-SAINT-BROINGT-LES-FOSSES-01_monument-commemoratif-de-la-ferme-de-suxy" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.tourisme-langres.com/fr/MEMORIAL-SAINT-BROINGT-LES-FOSSES-01_monument-commemoratif-de-la-ferme-de-suxy</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>9 Août 1944 : Des S.S. brutalisent, torturent et tuent 17 innocents</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Lieux du drame : la ferme de Suxy et la commune du Prauthoy, en Haute Marne</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-maison-du-souvenir wp-block-embed-maison-du-souvenir"><div class="wp-block-embed__wrapper">
https://www.maisondusouvenir.fr/maille-25-08-1944-un-nom-une-date
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Massacre de Maillé</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Une page sur ce massacre oublié.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="25" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="21-les-criminels-nazis-le-proces-de-nuremberg-les-proces-pour-crime-contre-lhumanite">21. Les criminels nazis, le procès de Nuremberg, les procès pour crime contre l’humanité</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.chrd.lyon.fr/musee/collections/le-proces-de-klaus-barbie" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.chrd.lyon.fr/musee/collections/le-proces-de-klaus-barbie</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le procès Barbie</strong><strong></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site du Centre d&rsquo;Histoire de la Résistance et de la Déportation de Lyon.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.sudouest.fr/recherche/?query=proc%C3%A8s+Papon" rel="nofollow noopener" target="_blank">https://www.sudouest.fr/recherche/?query=proc%C3%A8s+Papon</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le procès Papon</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Articles du journal <em>Sud-Ouest</em></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-l-039-humanit wp-block-embed-l-039-humanit"><div class="wp-block-embed__wrapper">
https://www.humanite.fr/histoire/maurice-papon/il-y-a-25-ans-le-proces-papon-six-mois-pour-la-verite-766446
</div></figure>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Procès Papon</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site du journal <em>L&rsquo;Humanité</em>.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/quatre-criminels-contre-lhumanite-ont-ete-juges-en-france/" data-type="post" data-id="7">Quatre criminels contre l&rsquo;humanité ont été jugés en France</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Quatre criminels contre l&rsquo;humanité ont été jugés en France</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Dans l&rsquo;ordre Klaus BARBIE (1987), Paul TOUVIER (1992), Maurice PAPON (1997), Aloïs BRUNNER (2001), sur le site Mémoire juive &amp; éducation.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://pedagogie.ac-reims.fr/memoire/enseigner/memoire_vichy/06identite.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://pedagogie.ac-reims.fr/memoire/enseigner/memoire_vichy/06identite.htm</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le réveil de la mémoire juive et les procès de Barbie et de Touvier</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Une page sur la traque de Barbie et de Touvier, dans le site  »&nbsp;Histoire et mémoire des deux guerres mondiales&nbsp; » de Jean-Pierre Husson.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong><a href="https://memoirejuive.fr/klaus-barbie/" data-type="post" data-id="2742">Klaus Barbie</a></strong></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Klaus Barbie</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le tortionnaire de Jean Moulin, l&rsquo;organisateur de la déportation des enfants d&rsquo;Izieu, sur le site Mémoire juive &amp; éducation.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://memoirejuive.fr/la-vie-dun-milicien-criminel-paul-touvier/" data-type="post" data-id="4197">Touvier</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>La vie d&rsquo;un milicien criminel, Paul Touvier</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Toujours sur le site Mémoire juive &amp; éducation.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong><a href="https://memoirejuive.fr/ce-quils-sont-devenus-le-sort-de-958-criminels-nazis-et-de-quelques-complices/" data-type="post" data-id="2783">Ce qu’ils sont devenus</a></strong></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ce qu’ils sont devenus</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Le sort de plusieurs centaines de criminels nazis et de quelques complices, une liste impressionnante de plus de 950 destins après la guerre, sur le site Mémoire Juive &amp; Education</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" id="26" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignwide is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow" id="26">
<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<h2 class="wp-block-heading has-large-font-size" id="22-les-genocides">22. Les génocides</h2>
</div>



<hr class="wp-block-separator alignwide has-alpha-channel-opacity"/>



<div class="wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="border-right-width:1px">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="file:///Volumes/iF222%20MEDIAS/W%20E%20B/Memoire%20juive/memoirejuive%E2%80%942023/external.html?link=http://www.webster.edu/~woolflm/holocaust.html">http://www.webster.edu/~woolflm/holocaust.html</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Holocaust &amp; Genocide Studies</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un site qui évoque tous les génocides (arménien, juif), y compris les plus récents (Rwanda&#8230;)<br>(en anglais, nombreux liens)</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-clio-lyc-e wp-block-embed-clio-lyc-e"><div class="wp-block-embed__wrapper">
https://lycee.clionautes.org/1685-le-code-noir-des-colbert-1685.html
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Code Noir des Colbert</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site des Clionautes pour argumanter la définition de la traite et de l’esclavage comme crime contre l’humanité..</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-m-morial-de-labolition-de-l-esclavage-nantes wp-block-embed-m-morial-de-labolition-de-l-esclavage-nantes"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="U0TxsW9VKx"><a href="https://memorial.nantes.fr/chronologie-des-abolitions/" rel="nofollow noopener" target="_blank">Chronologie des abolitions</a></blockquote><iframe loading="lazy" class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="« Chronologie &lt;br/&gt;des abolitions » — Mémorial de l’abolition de l’esclavage – Nantes" src="https://memorial.nantes.fr/chronologie-des-abolitions/embed/#?secret=OdF1G9lJer#?secret=U0TxsW9VKx" data-secret="U0TxsW9VKx" width="500" height="282" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Chronologie des abolitions de l’esclavage</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site du Mémorial de l&rsquo;abolition de l&rsquo;esclavage de Nantes.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.lem.lu/pdf/trape/Berthet,%20Elise%20(6C6)-%20Le%20g%C3%87nocide%20arm%C3%87nien.pdf" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.lem.lu/pdf/trape/Berthet,%20Elise%20(6C6)-%20Le%20g%C3%87nocide%20arm%C3%87nien.pdf</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Génocide Arménien</strong> PDF, article très complet d&rsquo;Elise Berthet, avec cartes et documents.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://www.armenian-genocide.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">http://www.armenian-genocide.org/</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Armenian International Institute</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Un site très riche sur le génocide arménien, mais en anglais.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<figure class="wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-m-morial-de-la-shoah wp-block-embed-m-morial-de-la-shoah"><div class="wp-block-embed__wrapper">
<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="TsKjxQRqiL"><a href="https://www.memorialdelashoah.org/archives-et-documentation/genocides-xx-siecle/genocide-tutsi-rwanda.html" rel="nofollow noopener" target="_blank">Le génocide des Tutsi au Rwanda</a></blockquote><iframe loading="lazy" class="wp-embedded-content" sandbox="allow-scripts" security="restricted"  title="“Le génocide des Tutsi au Rwanda” — Mémorial de la Shoah" src="https://www.memorialdelashoah.org/archives-et-documentation/genocides-xx-siecle/genocide-tutsi-rwanda.html/embed#?secret=5LPdj4MOMO#?secret=TsKjxQRqiL" data-secret="TsKjxQRqiL" width="500" height="282" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no"></iframe>
</div></figure>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>La notion de génocide : le cas des Tutsis au Rwanda</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site du Mémorial de la Shoah.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://news.un.org/fr/story/2021/07/1100422" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://news.un.org/fr/story/2021/07/1100422</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le massacre de de Srebrenica (1995)</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site des Nations Unies (ONU).</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.icty.org/fr" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.icty.org/fr</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le Tribunal pénal international pour l&rsquo;ancienne Yougoslavie (TPIY)</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Sur le site de l&rsquo;ONU.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.geo.fr/histoire/cambodge-des-atrocites-des-khmers-rouges-au-deces-de-douch-bourreau-du-regime-201922" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.geo.fr/histoire/cambodge-des-atrocites-des-khmers-rouges-au-deces-de-douch-bourreau-du-regime-201922</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.alloprof.qc.ca/fr/eleves/bv/histoire/genocide-cambodgien-h1117" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.alloprof.qc.ca/fr/eleves/bv/histoire/genocide-cambodgien-h1117</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-etudes-2008-3-page-297.htm" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://www.cairn.info/revue-etudes-2008-3-page-297.htm</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://journals.openedition.org/revdh/6241" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">https://journals.openedition.org/revdh/6241</a></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong>Le génocide cambodgien</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Quatre sites sur ce sujet, de niveaux très différents.</p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>



<div class="wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph"></p>
</div>



<div class="wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow">
<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"></p>
</div>
</div>
</div>
</div>



<div style="height:100px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-group alignfull has-text-color is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow" style="color:#ffffff;padding-top:100px;padding-right:100px;padding-bottom:100px;padding-left:100px">
<div class="wp-block-query is-layout-flow wp-block-query-is-layout-flow"><ul class="columns-3 wp-block-post-template is-layout-grid wp-container-core-post-template-is-layout-6967dc12 wp-block-post-template-is-layout-grid"><li class="wp-block-post post-12117 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-bourreaux tag-criminels-nazis-et-complices tag-culpabilite tag-deuil tag-enfants tag-famille tag-martin-bormann tag-milice tag-psychanalyse tag-ravensbruck tag-victimes">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/les-enfants-de-bourreaux-sont-aussi-des-victimes/" target="_self">Les enfants de bourreaux sont aussi des victimes</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-10730 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-aujourdhui category-auschwitz category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-convois tag-paris">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/une-sculpture-pour-evoquer-le-convoi-n37/" target="_self">Une sculpture pour évoquer le convoi n°37</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-10625 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-drancy tag-extreme-droite tag-klarsfeld tag-klaus-barbie tag-textes-et-temoignages">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/lextreme-droite-aux-portes-du-pouvoir-aux-elections-legislatives-de-2024/" target="_self">L&rsquo;extrême droite aux portes du pouvoir aux élections législatives de 2024</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-10559 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-garder-memoire tag-berlin tag-extreme-droite tag-racisme tag-survivants tag-tatouage tag-textes-et-temoignages">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/des-survivants-de-lholocauste-mettent-les-jeunes-en-garde-contre-lextreme-droite/" target="_self">Des survivants de l’Holocauste mettent les jeunes en garde contre l’extrême droite</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-6295 post type-post status-publish format-standard hentry category-enseigner-la-shoah-ressources-pedagogiques-pour-la-classe category-garder-memoire tag-drancy tag-homosexuels">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/sur-la-persecution-la-deportation-et-lextermination-des-juifs/" target="_self">Sur la persécution, la déportation et l&rsquo;extermination des Juifs</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5439 post type-post status-publish format-standard hentry category-la-shoah-dans-laisne category-garder-memoire tag-antisemitisme tag-soissons">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/manifeste-soissonnaisde-la-fraternite/" target="_self">Manifeste Soissonnais de la Fraternité</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5427 post type-post status-publish format-standard hentry category-garder-memoire tag-extreme-droite">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/lutte-contre-lextreme-droite-et-le-f-haine/" target="_self">LUTTE CONTRE L&rsquo;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5417 post type-post status-publish format-standard hentry category-garder-memoire tag-negationnisme">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/contre-le-danger-du-negationnisme/" target="_self">CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5393 post type-post status-publish format-standard hentry category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-garder-memoire tag-antiracisme tag-islamophobie">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-lutte-contre-le-racisme/" target="_self">LUTTE CONTRE LE RACISME</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5219 post type-post status-publish format-standard hentry category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-auschwitz category-documents-sur-la-deportation category-extermination category-garder-memoire category-les-arrestations-et-la-deportation tag-criminels-nazis-et-complices tag-homosexuels tag-photographies tag-tsiganes">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-recherches-sur-la-shoah/" target="_self">Quelques liens pour garder mémoire, recherches sur la Shoah</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5096 post type-post status-publish format-standard hentry category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-enseigner-la-shoah-ressources-pedagogiques-pour-la-classe category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/theme-de-lecture-le-racisme/" target="_self">Thème de lecture : le racisme</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5089 post type-post status-publish format-standard hentry category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-aujourdhui category-auschwitz category-extermination category-garder-memoire tag-charlotte-delbo tag-extreme-droite tag-negationnisme tag-robert-faurisson">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-primary-color has-alpha-channel-opacity has-primary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/qui-sont-les-negationnistes/" target="_self">Qui sont les négationnistes&nbsp;?</a></h6></div>
</div>

</li></ul></div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Manifeste Soissonnais de la Fraternité</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/manifeste-soissonnaisde-la-fraternite/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 26 Oct 2023 21:35:12 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[La Shoah dans l'Aisne]]></category>
		<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[Antisémitisme]]></category>
		<category><![CDATA[Soissons]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=5439</guid>

					<description><![CDATA[Habitants du Soissonnais et des environs, nous signons le présent manifeste, à l&#8217;initiative du collectif « La Fraternité en marche ». Connus ou inconnus, engagés ou non dans la vie sociale et culturelle du Soissonnais, jeunes et moins jeunes, nous nous retrouvons autour des valeurs de fraternité, de refus du fascisme et du racisme, de résistance aux [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<div class="wp-block-rank-math-toc-block" id="rank-math-toc"><h6>Sommaire</h6><nav><ol><li><a href="#notre-memoire-sappelle-vigilance">Notre mémoire s&rsquo;appelle vigilance.</a></li><li><a href="#notre-vigilance-sappelle-liberte">Notre vigilance s&rsquo;appelle liberté</a></li><li><a href="#notre-combat-sappelle-fraternite">Notre combat s&rsquo;appelle fraternité</a></li></ol></nav></div>



<div class="wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30)">
<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>
</div>



<p class="wp-block-paragraph">Habitants du Soissonnais et des environs, nous signons le présent manifeste, à l&rsquo;initiative du collectif « La Fraternité en marche ». Connus ou inconnus, engagés ou non dans la vie sociale et culturelle du Soissonnais, jeunes et moins jeunes, nous nous retrouvons autour des valeurs de fraternité, de refus du fascisme et du racisme, de résistance aux idées de l&rsquo;extrême-droite.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="notre-memoire-sappelle-vigilance">Notre mémoire s&rsquo;appelle vigilance.</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nous nous souvenons des soldats maghrébins qui ont protégé la retraite des Français lors de la bataille de Crouy en janvier 1915, des Sénégalais qui sont morts sur le Chemin des Dames en 1917, des étrangers qui ont contribué à reconstruire le Soissonnais après la guerre 14-18, des démineurs indochinois de 1919, des ouvriers agricoles polonais, des ouvriers des usines du bassin de Soissons que les patrons sont allés chercher au Portugal et au Maghreb.<br>Nous nous rappelons la lutte des résistants et le combat de Raymonde Fiolet, contre le nazisme et la collaboration. Et nous savons que le racisme a été mis en application une fois dans notre région, entre 1940 et 1944 et qu&rsquo;il a conduit à l&rsquo;extermination d&rsquo;enfants juifs nés à Soissons, arrêtés, déportés, assassinés à Auschwitz comme la petite Nelly Gochperg tuée à l&rsquo;âge de 4 ans.<br>Et nous refusons l&rsquo;oubli, le rejet des immigrés, l&rsquo;antisémitisme… le rejet de l&rsquo;autre et la désignation de boucs émissaires par l&rsquo;extrême-droite.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="notre-vigilance-sappelle-liberte">Notre vigilance s&rsquo;appelle liberté</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Nous réaffirmons les valeurs de la démocratie citoyenne, dans laquelle la parole est libre. Nous refusons les méthodes crapuleuses de délation, d&rsquo;intimidation et de violence. Ce sont les moyens habituels de l&rsquo;extrême-droite, déjà utilisés à Soissons.<br>Nous défendons le droit pour tous à l&rsquo;expression, à la culture, à l&rsquo;éducation, à la différence. Nous ne voulons pas des pratiques de censure et de destruction qui visent les bibliothèques, les centres sociaux, les cinémas et les salles de spectacles des villes tenues par le Front National dans le Sud de la France.<br>Parce que nous défendons la démocratie, nous condamnons la collaboration honteuse de la droite picarde avec le FN.</p>



<h2 class="wp-block-heading" id="notre-combat-sappelle-fraternite">Notre combat s&rsquo;appelle fraternité</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Solidarité et fraternité sont pour nous des valeurs de référence. Les combats des salarié(e)s, des chômeurs et des chômeuses, des femmes en lutte, des sans-logis, des sans-papiers, des sans-droits et de tous ceux qui les soutiennent, constituent le meilleur moyen de contrer l&rsquo;idéologie d&rsquo;extrême-droite et ce qui l&rsquo;induit : l&rsquo;exclusion, le repli sur soi, la précarité, la peur et l&rsquo;ignorance.<br>C&rsquo;est pourquoi il est essentiel de renforcer le tissu des associations, des syndicats, des partis et l&rsquo;action collective.<br>Nous n&rsquo;admettons pas que les notions de productivité, de rentabilité, de compétitivité, de profit prennent le pas sur la dignité humaine, le droit au travail, au logement, à la santé, au respect de l&rsquo;autre, et nous appelons tous les Soissonnais à la réflexion, à la mémoire, à la vigilance et au combat afin de construire, dans la fraternité, un monde plus juste et plus humain.</p>



<hr class="wp-block-separator alignfull has-alpha-channel-opacity is-style-wide"/>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Cet appel destiné à être rendu public peut être <a href="mailto:Dominique.Natanson@wanadoo.fr">signé par e-mail</a></strong></p>



<p class="has-large-font-size wp-block-paragraph"><strong>LES 125 PREMIERS SIGNATAIRES (au 26 septembre 2001)<br></strong> </p>



<p class="wp-block-paragraph">Kamel AIT BOUALI (conseiller principal d&rsquo;éducation, Paris)<br>David ANCELIN (responsable en boucherie, Soissons),<br>Karine ANSART (porte-parole des Verts de l&rsquo;Aisne),<br>Marie-France ARGANINI (institutrice, Soissons)<br>Nathalie ARIE (mère de famille, Tergnier),<br>Catherine ARRIBAS (Les Verts, Mâchecourt),<br>Jean-Michel ARTOUX (directeur d&rsquo;école, Soissons),<br>Carole AUBIN (enseignante, SGEN-CFDT, Soissons),<br>Michel BAILLIEU (archéologue, Sancy-les-Cheminots),<br>Lisa BALAVOINE (enseignante, Cuffies),<br>Liliane BEAUFORT (femme seule, Soissons),<br>Daniel BELOT (syndicaliste, membre du PCF, Saint Quentin),<br>André BERTHE (syndicaliste, Soissons),<br>Patricia BERTHOLIER (syndicaliste CFDT, Bucy-le-Long),<br>Jean-Marie BERTRAND (PCF, Soissons),<br>Céline BOMY (lycéenne, Vauxbuin),<br>Bernard BOSQUET (ouvrier, Soissons)<br>Henriette BOUDOUX (militante CSF, Soissons),<br>Muriel BOULEN (archéologue, Soissons),<br>Laurent BOURGEOIS (technicien archéologue, Soissons),<br>Gérard BUIRE (sans emploi, Vouël),<br>Nathalie CARON (secrétaire, Tergnier),<br>Régis CARON (Parti Socialiste, Villers-Cotterêts),<br>Michel CARREAU (conseiller général, Tergnier),<br>Philippe CASIER (Picardie Citoyenne),<br>Marie-Line CLEMENT (ATTAC, Margival),<br>Gilbert COLLET (travailleur social, Soissons),<br>Christiane COLLIN (ATSEM, Soissons),<br>Jean-Paul CORDELETTE (ouvrier chez Wolber, syndicaliste CGT, Soissons),<br>Philippe DANGREMONT (Belleu),<br>Christine DENANT (militante anti-FN, Villers-Cotterêts),<br>Bryant DENIS (syndicaliste, Villers-Cotterêts),<br>Corinne DENIS (syndicaliste, Villers-Cotterêts),<br>Guy DEREGNAUCOURT (Parti Socialiste, Montgobert),<br>Sophie DESENNE (archéologue, Soissons),<br>Christelle DÉZÉLU (Comité de chômeurs, Soissons),<br>Sandra DOS SANTOS (lycéenne, Villers-Cotterêts),<br>Bernard DRUY (MRAP, Soissons),<br>Jamila ELGHOUCH (lycéenne, Soissons)<br>Youssef ELMTALSI (électricien, Villers-Cotterêts),<br>François FARCE (enseignant, SGEN-CFDT, Vauxbuin)<br>Anne FERREIRA (conseillère générale, Saint-Quentin),<br>Séverine FÉRY (lycéenne, Villers-Cotterêts),<br>Daniel FLACHAT (militant LDH, Château-Thierry),<br>Noël FOLLET (garde-chasse et pêche, Bucy-le-Long)<br>Habiba GARRAT (lycéenne, Soissons)<br>Marie-José GEOFFROY (section LDH de Soissons),<br>Lysiane GOBINET (comité de chômeurs, Soissons),<br>Christelle GOBINET (garde d&rsquo;enfants, Soissons),<br>Marc GRANSAR (archéologue, Soissons),<br>Roland GRUART (diacre, Verberie),<br>Bernadette GUILLETEAU (CSF, Soissons)<br>Didier HARANG (syndicaliste cheminot, Villers-Cotterêts),<br>Lucette HAVY (Action Catholique Ouvrière, Soissons)<br>Bénédicte HÉNON (archéologue, Serches),<br>Dominique HEUDE (citoyen de la démocratie sociale, Bucy-le-Long),<br>Clairette HUET (CSF, Soissons)<br>Anne-Marie JULHES (enseignante, Soissons),<br>Françoise JULIEN (institutrice, Bucy-le-Long)<br>Cécile JUSZCZAK (enseignante, Cuffies)<br>Gérard LALOT (conseiller régional, PCF),<br>Alain LAGNY (chômeur, Villers-Cotterêts),<br>Laurent LAGRANGE (conseiller municipal et syndicaliste, Soissons),<br>Martine LANGLOIS (Ligue des Droits de l&rsquo;Homme, Château-Thierry),<br>Philippe LEFEVRE (archéologue, Soissons),<br>Bernard LEFRANC (ancien député-maire, Soissons),<br>Pascal LEGUEN (archéologue, Soissons),<br>Michel LE GUILLY (retraité, Soissons),<br>François LEMAIRE (syndicaliste, Fère-en-Tardenois),<br>Pascale LEMOIGNE (enseignante, Villers-Cotterêts)<br>Sandrine LESIEUR (Comité de chômeurs, Soissons),<br>Janine LESTRAT (syndicaliste, Soissons),<br>Marysa MAGALHAES (lycéenne, Villers-Cotterêts),<br>Sonia MAGALHAES (collégienne, Villers-Cotterêts),<br>Martine MAIRE (institutrice, Soissons)<br>Denis MAHIEU (LDH, Soissons),<br>Didier MAOGEN (citoyen, Haramont),<br>Kathy MARC (militante PCF, Saint Quentin),<br>Yanick MARVIN (enseignant et citoyen, par internet),<br>Didier MAUGER (Les Verts, Villers-Cotterêts)<br>Edwige MAUGER (mère de famille, Haramont),<br>Aline MITTELETTE (agent administratif, Villers-Cotterêts),<br>José MIRANDA (animateur, Acy-le-Haut),<br>Daniel MOITIÉ (enseignant, Crouy),<br>Cécile MONCHABLON (technicienne de surface, Soissons)<br>Anne-Marie NATANSON (conservateur de bibliothèque, Soissons),<br>Dominique NATANSON (militant antifasciste, SGEN-CFDT, Soissons),<br>Claude NONNI (syndicaliste CGT, Soissons),<br>Elvire PASSEMART (Confédération Syndicale des Familles, Soissons),<br>François PÉRY (artisan-musicien, Harcigny),<br>Renaud PLANTEY (syndicaliste SNCF, Tergnier),<br>Guy PLÉ (Faverolles),<br>Anne-Marie PLOUCHART (juriste, Soissons),<br>Claudine POMMEPUY (archéologue, syndicaliste CGT, Soissons)<br>Marie-Jeanne POTIN (syndicaliste, écologiste, Coulonges-Cohan)<br>Laure PROISY (Comité de chômeurs, Soissons),<br>Fabrice PROISY (Comité de chômeurs, Soissons)<br>Anne QUÉMENEUR (Soissons),<br>Denis QUEVAL (Soissons),<br>Monique RÉMOND (LDH de Soissons),<br>Bruno ROBERT (archéologue, Serches),<br>Edith ROUMANES (mère de famille, syndicaliste, Les Verts, Pasly),<br>Dominique ROUSSEL (conservateur du patrimoine, Epagny),<br>Raphaël SAISON (ouvrier, Crépy-en-Valois),<br>Marie-Christine SALANDRE (agricultrice, Les Verts, Villers-sur-Fère)<br>Alain SAUTILLET (Maire d&rsquo;Ambleny)<br>Jean-Louis SÈVE (CFDT, Soissons)<br>Jean-Marc SOUVRÉ (conseiller régional, Soissons)<br>Yves STEPHAN (Soissons, par internet)<br>Michel TANIS (syndicaliste CGT, Laon) ,<br>Sébastien TASSERY (sans emploi, Coyolle),<br>Sylvain THOUVENOT (archéologue, Soissons),<br>Jean TRONSON (Ligue des Droits de l&rsquo;Homme, Château-Thierry),<br>Corinne et Jean-Claude TUTIN (enseignants, SGEN-CFDT, Boursonne)<br>Monique VARDON (Confédération Syndicale des Familles, Soissons)<br>Christine de VILLEROCHÉ (militante CFDT, Soissons),<br>Thierry VINCENT (secrétaire de la section du P.S., Villers-Cotterêts),<br>Didier VIOLET (syndicaliste, Saint-Quentin),<br>Roselyne WATERLOT (SUD-Education, Soissons)<br>Sabah YANOURI (lycéenne, Soissons)<br>Khadija YANOURI (étudiante, Soissons)<br>Najete YANOURI (étudiante, MRAP, Soissons)<br>Francis WALAS (artiste, Cuffies)<br>Réjane WALAS (enseignante en Arts Plastiques, Cuffies)</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><a href="mailto:dominique.natanson@orange.fr">Signer cet appel</a></strong></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>LUTTE CONTRE L&#8217;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/lutte-contre-lextreme-droite-et-le-f-haine/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 26 Oct 2023 21:30:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[extrême-droite]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=5427</guid>

					<description><![CDATA[Quelques liens pour garder mémoire — LUTTE CONTRE L&#8217;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE Dans cette page vous trouverez quelques liens vers des sites qui permettent de « garder mémoire » et de lutter contre les remontées nauséabondes de l&#8217;extrême-droite. No pasaran Une page anti-FN virulente, avec de nombreux liens et des dessins de Cabu ce qui ne gâte [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<figure class="wp-block-image alignleft size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="291" height="142" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/Logo-MemoireJuive-DEUX-LIGNES-trans.png" alt="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE - Logo du site Mémoire juive" class="wp-image-10348" style="width:179px;height:auto" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 18"></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Quelques liens pour garder mémoire — LUTTE CONTRE L&rsquo;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dans cette page vous trouverez quelques liens vers des sites qui permettent de « garder mémoire » et de lutter contre les remontées nauséabondes de l&rsquo;extrême-droite.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="900" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/barbele2.gif" alt="barbele2" class="wp-image-5220" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 19"></figure>



<div class="wp-block-media-text is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:15% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="http://nopasaran.samizdat.net/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="160" height="163" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/FLAM.gif" alt="No pasaran logo" class="wp-image-5428 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 20"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><strong><a href="http://nopasaran.samizdat.net/" rel="nofollow noopener" target="_blank">No pasaran</a></strong></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="http://nopasaran.samizdat.net/" rel="nofollow noopener" target="_blank">Une page anti-FN virulente, avec de nombreux liens et des dessins de Cabu ce qui ne gâte rien.<br>Une boutique en ligne pour des produits antifascistes.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:24% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="https://lahorde.samizdat.net/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="399" height="135" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/LaHorde.png" alt="la horde" class="wp-image-5429 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 21" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/LaHorde.png 399w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/LaHorde-300x102.png 300w" sizes="auto, (max-width: 399px) 100vw, 399px" /></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://lahorde.samizdat.net/" rel="nofollow noopener" target="_blank"><strong>La Horde</strong></a></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://lahorde.samizdat.net/" rel="nofollow noopener" target="_blank">La Horde, se déclare « méchamment antfasciste ».<br>Consulter en particulier ses cartes de l&rsquo;implantation des mouvements fascistes et ses schémas représentant les différenbts courants de l&rsquo;extrême droite regroupés par faimlles politiques et par proximité.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:24% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="https://lahorde.samizdat.net/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="399" height="135" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/LaHorde.png" alt="la horde" class="wp-image-5429 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 21" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/LaHorde.png 399w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/LaHorde-300x102.png 300w" sizes="auto, (max-width: 399px) 100vw, 399px" /></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://lahorde.samizdat.net/" rel="nofollow noopener" target="_blank"><strong>La Horde</strong></a></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://lahorde.samizdat.net/" rel="nofollow noopener" target="_blank">La Horde, se déclare « méchamment antfasciste ».<br>Consulter en particulier ses cartes de l&rsquo;implantation des mouvements fascistes et ses schémas représentant les différenbts courants de l&rsquo;extrême droite regroupés par faimlles politiques et par proximité.</a></p>
</div></div>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div class="wp-block-media-text is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:41% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><img loading="lazy" decoding="async" width="423" height="308" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/haine.jpg" alt="haine" class="wp-image-5430 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 23" srcset="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/haine.jpg 423w, https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/haine-300x218.jpg 300w" sizes="auto, (max-width: 423px) 100vw, 423px" /></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://www.cairn.info/revue-vingtieme-siecle-revue-d-histoire-2007-1-page-37.htm" rel="nofollow noopener" target="_blank"><strong>Cairn.info</strong></a></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.cairn.info/revue-vingtieme-siecle-revue-d-histoire-2007-1-page-37.htm" rel="nofollow noopener" target="_blank">Le Pen, un provocateur en politique (1984-2002)<br>Un article Cairn.info solide sur Le Pen, dans la revue d&rsquo;histoire <em>Vingtième siècle</em>..</a></p>
</div></div>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<div style="height:50px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<div class="wp-block-media-text is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:40% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="http://www.anti-rev.org/textes/Aubry95a/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="287" height="46" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/Capture-decran-2023-10-26-a-23.26.58.png" alt="anti-rev.org" class="wp-image-5431 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 24"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><strong><a href="http://www.anti-rev.org/textes/Aubry95a/" rel="nofollow noopener" target="_blank">Le Petit Dictionnaire pour lutter contre l&rsquo;extrême-droite</a></strong></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><em>(d&rsquo;Aubry et de Duhamel) est disponible dans son intégralité.</em></p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text has-media-on-the-right is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:auto 15%"><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://fr.vikidia.org/wiki/Extrême_droite" rel="nofollow noopener" target="_blank">Une définition assez simple de l&rsquo;extrême droite, </a><strong><a href="https://fr.vikidia.org/wiki/Extrême_droite" rel="nofollow noopener" target="_blank">dans le site WIKIDIA.</a></strong></h3>
</div><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="https://fr.vikidia.org/wiki/Extrême_droite" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="142" height="101" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/non.jpg" alt="wikidia - def extrême droite" class="wp-image-5432 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 25"></a></figure></div>



<div class="wp-block-media-text is-stacked-on-mobile" style="grid-template-columns:19% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="https://www.sfchronicle.com/opinion/openforum/article/We-are-all-antifa-12174947.php" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="224" height="125" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/antifa.jpg" alt="antifa - logo" class="wp-image-5433 size-full" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 26"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://www.sfchronicle.com/opinion/openforum/article/We-are-all-antifa-12174947.php" rel="nofollow noopener" target="_blank">W<strong>e are all antifa (Nous sommes tous antifa)</strong></a></h3>



<p class="wp-block-paragraph">Un article (en anglais) des antifascistes de San Francisco</p>
</div></div>



<div style="height:60px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="900" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/barbele2.gif" alt="barbele2" class="wp-image-5220" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 19"></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Liens vers : des <a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire/" data-type="post" data-id="5219">recherches sur la Shoah</a> / l&rsquo;<a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-lutte-contre-le-racisme/">antiracisme</a> /  <a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-contre-le-danger-du-negationnisme/" data-type="post" data-id="5417">lutte contre le négationnisme</a></p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="900" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/barbele2.gif" alt="barbele2" class="wp-image-5220" title="LUTTE CONTRE L&#039;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE 19"></figure>



<div class="wp-block-group b has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained">
<p class="wp-block-paragraph">Le site s&rsquo;étoffe au fur et à mesure de mes recherches </p>



<p class="wp-block-paragraph">Vous pouvez aussi consulter le<br><strong><a href="https://memoirejuive.fr/manifeste-soissonnaisde-la-fraternite/" data-type="post" data-id="5439">Manifeste de la Fraternité</a></strong><br>publié par le Collectif « La Fraternité en marche » de Soissons</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vous connaissez d&rsquo;autres sites riches et intéressants ? Envoyez-moi leur adresse pour que je les joigne à cette page. Merci</p>
</div>



<div class="wp-block-group alignfull has-text-color is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow" style="color:#ffffff;padding-top:100px;padding-right:100px;padding-bottom:100px;padding-left:100px">
<div class="wp-block-query is-layout-flow wp-block-query-is-layout-flow"><ul class="columns-3 wp-block-post-template is-layout-grid wp-container-core-post-template-is-layout-6967dc12 wp-block-post-template-is-layout-grid"><li class="wp-block-post post-12117 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-bourreaux tag-criminels-nazis-et-complices tag-culpabilite tag-deuil tag-enfants tag-famille tag-martin-bormann tag-milice tag-psychanalyse tag-ravensbruck tag-victimes">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/les-enfants-de-bourreaux-sont-aussi-des-victimes/" target="_self">Les enfants de bourreaux sont aussi des victimes</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-10730 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-aujourdhui category-auschwitz category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-convois tag-paris">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/une-sculpture-pour-evoquer-le-convoi-n37/" target="_self">Une sculpture pour évoquer le convoi n°37</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-10625 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-drancy tag-extreme-droite tag-klarsfeld tag-klaus-barbie tag-textes-et-temoignages">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/lextreme-droite-aux-portes-du-pouvoir-aux-elections-legislatives-de-2024/" target="_self">L&rsquo;extrême droite aux portes du pouvoir aux élections législatives de 2024</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-10559 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-garder-memoire tag-berlin tag-extreme-droite tag-racisme tag-survivants tag-tatouage tag-textes-et-temoignages">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/des-survivants-de-lholocauste-mettent-les-jeunes-en-garde-contre-lextreme-droite/" target="_self">Des survivants de l’Holocauste mettent les jeunes en garde contre l’extrême droite</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-6295 post type-post status-publish format-standard hentry category-enseigner-la-shoah-ressources-pedagogiques-pour-la-classe category-garder-memoire tag-drancy tag-homosexuels">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/sur-la-persecution-la-deportation-et-lextermination-des-juifs/" target="_self">Sur la persécution, la déportation et l&rsquo;extermination des Juifs</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5439 post type-post status-publish format-standard hentry category-la-shoah-dans-laisne category-garder-memoire tag-antisemitisme tag-soissons">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/manifeste-soissonnaisde-la-fraternite/" target="_self">Manifeste Soissonnais de la Fraternité</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5427 post type-post status-publish format-standard hentry category-garder-memoire tag-extreme-droite">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/lutte-contre-lextreme-droite-et-le-f-haine/" target="_self">LUTTE CONTRE L&rsquo;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5417 post type-post status-publish format-standard hentry category-garder-memoire tag-negationnisme">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/contre-le-danger-du-negationnisme/" target="_self">CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5393 post type-post status-publish format-standard hentry category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-garder-memoire tag-antiracisme tag-islamophobie">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-lutte-contre-le-racisme/" target="_self">LUTTE CONTRE LE RACISME</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5219 post type-post status-publish format-standard hentry category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-auschwitz category-documents-sur-la-deportation category-extermination category-garder-memoire category-les-arrestations-et-la-deportation tag-criminels-nazis-et-complices tag-homosexuels tag-photographies tag-tsiganes">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-recherches-sur-la-shoah/" target="_self">Quelques liens pour garder mémoire, recherches sur la Shoah</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5096 post type-post status-publish format-standard hentry category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-enseigner-la-shoah-ressources-pedagogiques-pour-la-classe category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/theme-de-lecture-le-racisme/" target="_self">Thème de lecture : le racisme</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-5089 post type-post status-publish format-standard hentry category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-aujourdhui category-auschwitz category-extermination category-garder-memoire tag-charlotte-delbo tag-extreme-droite tag-negationnisme tag-robert-faurisson">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/qui-sont-les-negationnistes/" target="_self">Qui sont les négationnistes&nbsp;?</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-2725 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/appels-a-temoins/" target="_self">• APPELS À TÉMOINS •</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-2726 post type-post status-publish format-standard hentry category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-etudier-la-shoah category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/pour-vous-aider-dans-vos-recherches/" target="_self">• Pour vous aider dans vos recherches •</a></h6></div>
</div>

</li><li class="wp-block-post post-11996 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/antisemitisme-le-combat-contre-ce-fleau-en-cache-un-autre/" target="_self">Antisémitisme : le combat contre ce fléau en cache un autre</a></h6></div>
</div>

</li></ul></div>
</div>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME</title>
		<link>https://memoirejuive.fr/contre-le-danger-du-negationnisme/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Dominique Natanson]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 26 Oct 2023 21:11:45 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Garder mémoire]]></category>
		<category><![CDATA[négationnisme]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://memoirejuive.fr/?p=5417</guid>

					<description><![CDATA[Quelques liens pour garder mémoire — CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME Dans cette page vous trouverez quelques liens vers des sites internet qui permettent de « garder mémoire » et de lutter contre le négationnisme. Page personnelles de Michel Fingerhut Un site très complet, très riche, très actif (en français et en anglais). Il reprend, en particulier, [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<figure class="wp-block-image alignleft size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="291" height="142" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/12/Logo-MemoireJuive-DEUX-LIGNES-trans.png" alt="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME - Logo du site Mémoire juive" class="wp-image-10348" style="width:198px;height:auto" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 34"></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Quelques liens pour garder mémoire — CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dans cette page vous trouverez quelques liens vers des sites internet qui permettent de « garder mémoire » et de lutter contre le négationnisme.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="900" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/barbele2.gif" alt="barbele2" class="wp-image-5220" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 35"></figure>



<div class="wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);grid-template-columns:29% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="http://www.anti-rev.org/index.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="285" height="52" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/FINGER.gif" alt="logo Michel Fingerhut" class="wp-image-5418 size-full" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 36"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="http://www.anti-rev.org/index.html" rel="nofollow noopener" target="_blank">Page personnelles de Michel Fingerhut</a></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><a href="http://www.anti-rev.org/index.html" rel="nofollow noopener" target="_blank">Un site très complet, très riche, très actif (en français et en anglais). Il reprend, en particulier, les articles de Vidal-Naquet.</a></strong></p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);grid-template-columns:17% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="http://www.phdn.org/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="186" height="184" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/logophdn.png" alt="logo PHDN - Pratique de l&#039;histoire et dévoiements négationnistes" class="wp-image-5402 size-full" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 37"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://phdn.org/" rel="nofollow noopener" target="_blank">Pratique de l&rsquo;histoire et dévoiements négationnistes</a></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Un site très riche, une réfutation scientifique de bon niveau (pas accessible à des collégiens)</strong></p>



<p class="has-medium-font-size wp-block-paragraph"><strong><a href="http://www.phdn.org/negation/gayssot.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">La Loi Gayssot</a> </strong>: contenu de la loi, exemple d&rsquo;application, articles la discutant, liens, bibliographie</p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);grid-template-columns:19% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="http://www.humanite.presse.fr/journal/96/96-10/96-10-18/96-10-18-085.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="118" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/huma.gif" alt="logo web de l&#039;humanité" class="wp-image-5420 size-full" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 38"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Un article contre le révisionnisme</strong></p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);grid-template-columns:24% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><a href="https://www.historyhit.com/why-do-people-deny-the-holocaust/" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow"><img loading="lazy" decoding="async" width="450" height="60" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/nizkor.gif" alt="The nikzor project logo" class="wp-image-5422 size-full" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 39"></a></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading"><a href="https://www.historyhit.com/why-do-people-deny-the-holocaust/" rel="nofollow noopener" target="_blank">The Nizkor project : </a><strong><strong><a href="https://www.historyhit.com/why-do-people-deny-the-holocaust/" rel="nofollow noopener" target="_blank">Why do people deny the Holocaust ? </a></strong></strong></h3>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.historyhit.com/why-do-people-deny-the-holocaust/" rel="nofollow noopener" target="_blank">(en anglais)</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);grid-template-columns:23% auto"><figure class="wp-block-media-text__media"><img loading="lazy" decoding="async" width="249" height="79" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/MONDEDIPLOMATIQUE.gif" alt="Le monde diplomatique" class="wp-image-5423 size-full" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 40"></figure><div class="wp-block-media-text__content">
<h3 class="wp-block-heading">Deux articles :<em> <a href="http://www.monde-diplomatique.fr/1994/01/VIDELIER/38.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">l&rsquo;un de 1994 </a>et <a href="http://www.monde-diplomatique.fr/1996/06/VIDELIER/3747.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow">l&rsquo;autre de 1996 </a>sur le sujet.</em></h3>
</div></div>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="900" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/barbele2.gif" alt="barbele2" class="wp-image-5220" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 35"></figure>



<div class="wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex">
<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/des-survivants-de-lholocauste-mettent-les-jeunes-en-garde-contre-lextreme-droite/">Des survivants de l’Holocauste <br>mettent les jeunes en garde <br>contre l’extrême droite</a></div>



<div class="wp-block-button"><a class="wp-block-button__link wp-element-button" href="https://memoirejuive.fr/qui-sont-les-negationnistes/">Qui sont les négationnistes&nbsp;?</a></div>
</div>



<div style="height:166px" aria-hidden="true" class="wp-block-spacer"></div>



<p class="wp-block-paragraph" style="font-style:normal;font-weight:300">LES ARTICLES POUR GARDER EN MÉMOIRE</p>



<div class="wp-block-group alignwide has-text-color is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow" style="color:#ffffff;padding-top:20px;padding-right:100px;padding-bottom:100px;padding-left:100px">
<div data-wp-context="{}" data-wp-interactive="core/query" data-wp-key="9" data-wp-router-region="query-9" class="wp-block-query is-layout-flow wp-block-query-is-layout-flow"><ul class="columns-3 wp-block-post-template is-layout-grid wp-container-core-post-template-is-layout-6967dc12 wp-block-post-template-is-layout-grid"><li data-wp-key="post-template-item-12117" class="wp-block-post post-12117 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-bourreaux tag-criminels-nazis-et-complices tag-culpabilite tag-deuil tag-enfants tag-famille tag-martin-bormann tag-milice tag-psychanalyse tag-ravensbruck tag-victimes">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/les-enfants-de-bourreaux-sont-aussi-des-victimes/" target="_self">Les enfants de bourreaux sont aussi des victimes</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-10730" class="wp-block-post post-10730 post type-post status-publish format-standard has-post-thumbnail hentry category-aujourdhui category-auschwitz category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-convois tag-paris">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/une-sculpture-pour-evoquer-le-convoi-n37/" target="_self">Une sculpture pour évoquer le convoi n°37</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-10625" class="wp-block-post post-10625 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah tag-drancy tag-extreme-droite tag-klarsfeld tag-klaus-barbie tag-textes-et-temoignages">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/lextreme-droite-aux-portes-du-pouvoir-aux-elections-legislatives-de-2024/" target="_self">L&rsquo;extrême droite aux portes du pouvoir aux élections législatives de 2024</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-10559" class="wp-block-post post-10559 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-garder-memoire tag-berlin tag-extreme-droite tag-racisme tag-survivants tag-tatouage tag-textes-et-temoignages">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/des-survivants-de-lholocauste-mettent-les-jeunes-en-garde-contre-lextreme-droite/" target="_self">Des survivants de l’Holocauste mettent les jeunes en garde contre l’extrême droite</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-6295" class="wp-block-post post-6295 post type-post status-publish format-standard hentry category-enseigner-la-shoah-ressources-pedagogiques-pour-la-classe category-garder-memoire tag-drancy tag-homosexuels">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/sur-la-persecution-la-deportation-et-lextermination-des-juifs/" target="_self">Sur la persécution, la déportation et l&rsquo;extermination des Juifs</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5439" class="wp-block-post post-5439 post type-post status-publish format-standard hentry category-la-shoah-dans-laisne category-garder-memoire tag-antisemitisme tag-soissons">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/manifeste-soissonnaisde-la-fraternite/" target="_self">Manifeste Soissonnais de la Fraternité</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5427" class="wp-block-post post-5427 post type-post status-publish format-standard hentry category-garder-memoire tag-extreme-droite">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/lutte-contre-lextreme-droite-et-le-f-haine/" target="_self">LUTTE CONTRE L&rsquo;EXTREME-DROITE ET LE F-HAINE</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5417" class="wp-block-post post-5417 post type-post status-publish format-standard hentry category-garder-memoire tag-negationnisme">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/contre-le-danger-du-negationnisme/" target="_self">CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5393" class="wp-block-post post-5393 post type-post status-publish format-standard hentry category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-garder-memoire tag-antiracisme tag-islamophobie">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-lutte-contre-le-racisme/" target="_self">LUTTE CONTRE LE RACISME</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5219" class="wp-block-post post-5219 post type-post status-publish format-standard hentry category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-auschwitz category-documents-sur-la-deportation category-extermination category-garder-memoire category-les-arrestations-et-la-deportation tag-criminels-nazis-et-complices tag-homosexuels tag-photographies tag-tsiganes">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/quelques-liens-pour-garder-memoire-recherches-sur-la-shoah/" target="_self">Quelques liens pour garder mémoire, recherches sur la Shoah</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5096" class="wp-block-post post-5096 post type-post status-publish format-standard hentry category-litterature-art-philosophie-de-la-shoah category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-enseigner-la-shoah-ressources-pedagogiques-pour-la-classe category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/theme-de-lecture-le-racisme/" target="_self">Thème de lecture : le racisme</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-5089" class="wp-block-post post-5089 post type-post status-publish format-standard hentry category-apres-les-camps-documenter-la-shoah category-aujourdhui category-auschwitz category-extermination category-garder-memoire tag-charlotte-delbo tag-extreme-droite tag-negationnisme tag-robert-faurisson">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/qui-sont-les-negationnistes/" target="_self">Qui sont les négationnistes&nbsp;?</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-2725" class="wp-block-post post-2725 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/appels-a-temoins/" target="_self">• APPELS À TÉMOINS •</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-2726" class="wp-block-post post-2726 post type-post status-publish format-standard hentry category-documents-et-temoignages-sur-la-shoah-camps-deportation-extermination category-etudier-la-shoah category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/pour-vous-aider-dans-vos-recherches/" target="_self">• Pour vous aider dans vos recherches •</a></h6></div>
</div>

</li><li data-wp-key="post-template-item-11996" class="wp-block-post post-11996 post type-post status-publish format-standard hentry category-aujourdhui category-garder-memoire">

<hr class="wp-block-separator has-text-color has-secondary-color has-alpha-channel-opacity has-secondary-background-color has-background alignwide is-style-wide"/>



<div class="wp-block-columns alignwide are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-5254ed4f wp-block-columns-is-layout-flex">
<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:20%"></div>



<div class="wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow" style="flex-basis:80%"><h6 style="color:#ffffff;line-height:1.1;text-transform:none" class="wp-block-post-title has-text-color has-small-font-size"><a href="https://memoirejuive.fr/antisemitisme-le-combat-contre-ce-fleau-en-cache-un-autre/" target="_self">Antisémitisme : le combat contre ce fléau en cache un autre</a></h6></div>
</div>

</li></ul></div>
</div>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="900" height="38" src="https://memoirejuive.fr/wp-content/uploads/2023/10/barbele2.gif" alt="barbele2" class="wp-image-5220" title="CONTRE LE DANGER DU NEGATIONNISME 35"></figure>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
